حكمراني در تشكل‌هاي كارفرمايي

همانطور كه مفهوم «سقف» يك اسم جنس است و «انواع» سقف‌ها مانند سقف كاذب، سقف شيرواني، سقف تبرچه‌بلوك، سقف كنبدي، سقف آهن‌گم، سقف سفالي،‌ سقف ضربي، سقف خشتي، سقف آجري، سقف دوپوشه، سقف بتني، سقف پوشالي، و سقف‌هاي ديگر زير اسم جنس «سقف» قرار مي‌گيرند، «قواعد انجمن»‌ نيز يك اسم جنس است كه انواع گوناگون قواعد اداره‌ي جلسات و مجامع تصميم‌گيري زير اين اسم مفهوم مي‌شوند. اما متأسفانه براي ترجمه‌ي آن همه مفاهيم متمايز و متفاوت به زبان فارسي با كم‌ بود معادل مواجه مي‌شويم. چرا؟ چون در فرهنگ انجمن‌سازي ما اصلاً اين مفاهيم شناخته شده نيست. در ادبيات انجمن‌سازي ما سه نوع قاعده شناخته شده است:‌ اساسنامه،‌ آئين‌نامه، و دستور جلسه. در حاليكه در ادبيات جهاني عرف پارلماني فقط آنچه را كه ما به عنوان «دستور‌جلسه» مي‌شناسيم، انواع گوناگوني دارد كه قواعد تدوين، اصلاح و لغو آن‌ها كاملا با هم متفاوت هستند.

مفاهيم اساسنامه و آئين‌نامه نيز در سال‌هاي اخير در ادبيات جهاني عرف پارلماني تغيير كرده است. پيش از اين، اساسنامه بيشتر اركان يك انجمن را توصيف مي‌كرد در حاليكه آئين‌نامه‌ها كاركردهاي اين ركن‌ها را شرح مي‌دادند. اما متمايز كردن توصيف يك ركن از توصيف كاركرد همان ركن،‌ اگر نه غيرممكن،‌ كه بسيار دشوار است. شايد به همين خاطر است كه در سال‌هاي اخير اساسنامه و آئين‌نامه در يك سند به نام «آئين‌نامه‌ها» تدوين مي‌شود و آنچه در ادامه مي‌آيد يك نمونه آئين‌نامه‌ي استاندارد است كه از قسمت پنجاه و ششم كتاب «نظام‌نامه‌ي انجمن» يا «قواعد انجمن»‌ نوشته‌ي مارتين هنري رابرت نقل مي‌شود.

نكته‌ي درخور تأمل ضرورت توجه به جزئيات اين سند است كه آن را از اسناد مورد استناد ما متمايز مي‌سازد. و طبعاً ذهن‌هايي كه قادر به درك اهميت اين جزئيات نيستند نيازي به تلف كردن وقت خود براي خواندن اين سند هم ندارند.

بايد خاطر نشان شود كه مطالعه‌ي اين سند هنگامي معنادار است كه مقاله‌‌ي ديگري با عنوان «روش استاندارد تدوين اساسنامه‌» را هم، كه در همين سايت منتشر شده است،‌ مطالعه كنيد.

صنعت «انجمن‌سازي» هم مثل صنعت «خانه‌سازي»‌ به زيرساختارهاي پيشرفته‌اي نياز دارد كه اگر در جامعه‌‌اي فراهم نشده باشد، «انجمن»‌هايش مثل آلونك‌هاي حلبي‌آباد‌ها، چنان زپرتي خواهد بود كه با هر بادي روي سر ساكنانش فرومي‌ريرد.

اگر براي صنعت ساختمان‌سازي اين همه دانشكده‌‌هاي مختلف، سازمان‌هاي گوناگون، وزارتخانه‌ي خاص، انواع مصالح و ماشين‌آلات فراهم شده تا بناهاي زيبا و قابل قبول ساخته شود،‌ كم‌تر كسي را مي‌توان يافت كه به اين نكته‌ي بديهي توجه كند كه ساختن يك حزب سراسري به مراتب پيچيده‌تر از ساختن يك پل يا يك فرودگاه است و به تكنولوژي‌هاي بسيار پيچيده‌اي نياز دارد.

تقريباً به هر كس در ايران گفته شد كه فقط در باره‌ي قواعد اداره‌ي مجامع تصميم‌گيري چند هزار جلد كتاب نوشته شده و يكي از آن‌ها، كه قرار است از سوي كانون عالي انجمن‌هاي صنفي كارفرمايي ايران و «مؤسسه اخلاق پزشكي ايرانيان» (ماپا) به فارسي منتشر شود نزديك به 800 صفحه دارد، بدون استثناء شانه بالا انداختند كه:‌ «اي بابا! دلخت خوش است‌ ها!». نتيجه‌ي چنين رويكردي را مي‌بينيد: هيچ چند نفري نمي‌توانند با هم همكاري كنند، مگر آنكه تركه بالاي سرشان بگيرند!

به همين دلايل است كه يكي از برنامه‌هاي آموزشي بلندمدت كانون عالي انجمن‌هاي صنفي كارفرمايي ايران فراهم‌سازي زيرساختارهاي لازم براي توسعه‌ي صنعت «انجمن‌سازي»‌ است، و آنچه كه در ادامه ارايه مي‌شود در راستاي همين سياست است.

«محتوا و تركيب آئين‌نامه» بخشي از ‌ قسمت پنجاه و ششم از كتاب «نظام‌نامه‌ي انجمن» نوشته مارتين هنري رابرت است كه متن كامل آن به زودي و با همت كانون عالي انجمن‌هاي صنفي كارفرمايي ايران و مشاركت ساير نهادهاي علاقمند منتشر خواهد شد. از افرادي كه مايلند به صورت حرفه‌اي در صنعت «انجمن‌سازي» كار كنند، و نيز از رابطان خبري «شا كا»‌ درخواست مي‌شود اين مقاله و مقاله‌هاي مشابه را كه در اين سايت منتشر مي‌شوند،‌ با دقت مطالعه كنند و خواندن آن را به ساير انجمن‌سازان حرفه‌اي مورد تأكيد قرار دهند.

«حكمراني در تشكل‌هاي كارفرمايي» عنوان نخستين كتاب از مجموعه‌ي راهنماهاي عملي براي «كارآمدسازي تشكل‌هاي كارفرمايي» است كه به سفارش سازمان بين‌المللي كار و سازمان بين‌المللي كارفرمايان از سوي اعضاء هيأت علمي دانشگاه سازمان‌هاي ببين‌المللي ژنو براي «دفتر اقدامات كارفرمايي سازمان بين‌المللي كار» تهيه شده است.

در ادامه ترجمه‌ي فهرست مطالب اين كتاب ارزشمند و متن پي.دي.افي آن تقديم مي‌شود. از تمام رابطان تشكل‌هاي كارفرمايي عضو كانون عالي انجمن‌هاي صنفي كارفرمايي ايران انتظار مي‌رود اين سند را به تعداد مورد نياز تكثير كنند و در اختيار آن گروه از اعضاء هيأت مديره‌ي انجمن متبوع خود بگذارند كه قادرند اين متن را به زبان انگليسي مطالعه كنند.

كانون عالي انجمن‌هاي صنفي كارفرمايي ايران تصميم دارد پس از كسب مجوز‌هاي لازم نسبت به ترجمه و انتشار اين سري از كتاب‌ها اقدام كدد و آن‌ها را در اختيار تشكل‌هاي عضو قرار دهد. از همين رو از كساني كه وقت و مهارت ترجمه‌ي اين متون را دارند دعوت مي‌كدد تا از طريق همين سايت آمادگي خود را اعلام كنند.

خاطر نشان مي‌شود بخش‌هاي اين كتاب نيز به مرور ترجمه شده و از طريق اين سايت در اختيار علاقمندان قرار خواهد گرفت.