به شبكه اطلاع‌رساني كارفرمايان ايران خوش آمديد!

بيزينس اتيكز: از ديسيپلين آكادميك تا نهاد اجتماعي؛ قسمت هفتم: كد اتيكز به مثابه يك قرارداد اجتماعي

چهارشنبه 29 آذر 1391
چهار شنبه 19 دسامبر 2012 بوسيله ى داود حسين

در شش قسمت قبلي اين سلسله نوشتار، ضمن تشريح مفهوم «پروفشن»، تاريخچه كد اتيكز نيز، كه يكي از الزامات پروفشن‌هاست، مورد بررسي قرار گرفت و به عنوان نمونه، كد اتيكز انجمن پزشكان آمريكا و نيز كد اتيكز انجمن مهندسان آن كشور بررسي شد. هفتمين قسمت اين نوشتار، كه در ادامه تقديم مي‌شود، ضمن جمع‌بندي مباحث مربوط به كد اتيكز پروفشن‌ها،‌ به عنوان مدخلي در بحث كد اتيكز بيزينس عمل مي‌كند. در قسمت‌هاي آتي اين نوشتار، تاريخچه‌ي بيزينس اتيكز در ايالات متحد آمريكا و سپس در اروپا مورد بررسي قرار خواهد گرفت. قسمت‌هاي پاياني اين سلسله نوشتار نيز به روش‌هاي تدوين كد اتيكز در شركت‌ها و بنگاه‌هاي توليدي مي‌پردازد.

علاقمندان به اين مباحث مي‌توانند براي خواندن قسمت‌هاي قبلي اين نوشتار به لينك‌هاي مربوطه كه در ادامه تقديم مي‌شود مراجعه فرمايند. و اما قسمت هفتم:

1. كد اتيكز چيست؟

2. تفاوت‌هاي بيزينس با پروفشن

3. تاريخچه‌ي كد اتيكز

4. نخستين كد اتيكز پزشكي ملي

5. تازه سازي كدهاي اتيكز

6. كد اتيكز مهندسان

7. كد اتيكز به مثابه يك قرارداد اجتماعي:

كد اتيكز، علاوه بر استريل‌سازي سازمان‌هاي اجتماعي، كاركرد بسيار مهم ديگري نيز دارد كه بر اساس آن به مثابه يك قرارداد اجتماعي عمل مي‌كند. به اين معنا كه يك پروفشن‌ با انتشار علني و همگاني كد اتيكز به جامعه اعلام مي‌كند كه اعضاي پروفشن طبق اين استانداردهاي اتيكال عمل خواهند كرد و پروفش هر عضوي كه كد اتيكز را نقض كند از پروفشن بيرون مي‌اندازد. در برابر چنين تعهدي، جامعه نيز متقابلاً استقلال پروفشنال پروفشن‌ها را به رسميت مي‌شناسد به اين معنا كه به پروفشن‌ها در تدوين برنامه‌هاي آموزشي، در انتخاب و گزينش عضو جديد، در دادن پروانه‌ي صلاحيت به اعضاي پروفشن خودمختاري اعطاء مي‌كند.

پيش از شكل‌گيري دولت‌هاي مدرن، پروفشن‌هاي سنتي از حق خودمختاري پروفشنال برخوردار بودند. به عنوان يك نمونه‌ي شناخته شده درايران مي‌توان به وضعيت روحانيت در ايران پيش از انقلاب اشاره كرد كه به عنوان اعضاي پروفشن دين، در انتخاب و گزينش طلبه، تدوين دروس حوزوي و دادن مجوز عضويت در كسوت روحانيت (طي مراسم عمامه ‌گذاري) كاملاً خودمختار بودند و در عين حال، تمام روحانيون با دقت تلاش مي‌كردند تا «ذيطلبگي» را - كه كد اتيكز نامكتوب روحانيت بود - رعايت كنند.

با شكل‌گيري دولت‌هاي مدرن، پروفشن‌ها كوشيدند با ارايه‌ي قوانيني به پارلمان‌ها، خودمختاري پروفشنال خودشان را به تأييد نمايندگان مردم برسانند. در اين زمينه نيز پزشكان، به ويژه در انگلستان، گوي سبقت را از ساير پروفشن‌ها ربودند. با پيشنهاد انجمن‌هاي پزشكي در انگلستان بود كه چيزي شبيه «وزارت بهداري» تأسيس شد. نظام آموزش پزشكي شكل‌گرفت و «قانون پزشكي» نيز در پارلمان آن كشور به تصويب رسيد كه بر اساس آن «شوراي عمومي پزشكي» تمام امور پروفشنال پزشكي را بر عهده گرفت.

با تأسيس مهاجرنشين‌هاي انگليسي در قاره‌ي جديد، سنت‌هاي پروفشن‌ها نيز به آن قاره منتقل شد. در هر ايالت، قانون پزشكي، قانون داروسازي، قانون دندانپزشكي، قانون مهندسي، قانون معماري، و قانون ساير پروفشن‌ها به تصويب رسيد و بر اساس اين قوانين، در هر ايالت براي اداره‌ي هر پروفشن، يك بورد ويژه‌ي همان پروفشن تأسيس شد و اداره‌ي پروفشن، بدون هيچ دخالتي از سوي دولت سياسي، به عهده‌ي همان بورد گذاشته شد.

در حال حاضر، فرماندار هر ايالت، هر سال نامزدهاي عضويت در بوردهاي پروفشن‌هاي هر ايالت را (كه تعدادشان به حدود 50 مي‌رسد) به كنگره‌ي ايالت معرفي مي‌كند و تنها پس از تأييد كنگره است كه اين افراد به عنوان عضو بورد فعاليت خود را شروع مي‌كنند. يكي از نكاتي كه بايد از سوي فرماندار و كنگره رعايت شود اين است كه هيچگاه طرفدران يك حزب سياسي نبايد در بورد يك پروفشن مفروض اكثريت پيدا كنند. به اين ترتيب، اگر ، به عنوان مثال، 5 عضو بورد پزشكي ايالت نيويورك، دو نفر جمهوري خواه، دو نفر دموكرات و يك نفر مستقل باشند، و قرار باشد يك عضو دموكرات بورد بازنشسته شود، در آن صورت، فرماندار و كنگره ناگزيرند براي حفظ تساوي آراي جمهوري‌خواهان و دموكرات‌ها، يك پزشك دموكرات را براي بورد انتخاب كنند تا طرفدراان هيچ حزبي در بورد به اكثريت نرسند و به اين ترتيب، غيرسياسي بودن بورد‌هاي پروفشنال تضمين شود.

اخراج از انجمن اخراج از پروفشن

با اين توضيح اجمالي،‌ اكنون تفاوت بين انجمن‌هاي پروفشنال و بوردهاي پروفشنال تا حدود زيادي روشن مي‌شود: در حاليكه بوردها ساختارهاي حاكميتي (و نه دولتي) هستند كه از حقوق مردم دفاع مي‌كنند، انجمن‌ها سنديكاهايي هستند كه به خاطر دفاع از منافع اعضاي خود تشكيل مي‌شوند اما چون اين اعضا نيز عضو پروفشن‌ هستند،‌ وظيفه دارند كد اتيكز پروفشن را نيز رعايت كنند. با اين همه،‌ نقض كد اتيكز انجمن منجر به اخراج از انجمن خواهد شد،‌ در حاليكه نقض كد اتيكز مصوب بورد منجر به لغو پروانه‌ي فعاليت و اخراج از پروفشن مي‌شود. در هر دو حالت، حكم اخراج در اختيار تمام انجمن‌ها و بوردهاي سراسر كشور قرار مي‌گيرد و اگر پزشكي از پروفشن اخراج شود درهيچ نقطه‌اي از كشور مجاز به طبابت نخواهد بود و اگر از انجمن اخراج شود نيز هيچ يك از انجمن‌هاي پروفشنال ديگر وي را به عضويت نخواهند پذيرفت.

انقلاب اتيكز پزشكي آمريكا

هرچند هر ذهني، با كمي قوه‌ي تخيل، مي‌تواند تآثير عظيم تدوين كد‌هاي اتيكز پزشكي را بر پروفشن پزشكي و حتي بر ساير پروفشن‌ها تخيل كند، اما تصور اينكه كتابي با عنوان «انقلاب اتيكز پزشكي آمريكا» [1] به همين موضوع بپردازد، دور از ذهن به نظر مي‌رسد. اما چنين كتابي در سال 1999 از سوي انتشارات دانشگاه جان هاپكينز در 395 صفحه منتشر شده است. عنوان دوم اين كتاب مي‌پرسد: «چگونه كد اتيكز انجمن پزشكي آمريكا روابط پزشكان با بيماران، با پروفشنال‌ها و با جامعه را متحول كرد؟» . به نظر مي‌رسد، هركس در هر نقطه‌ي دنيا بخواهد نسبت به تدوين كد اتيكز هر سازماني اقدام كند، بايد به اين پرسش بيانديشد.

8. تاريخچه بيزينس اتيكز در آمريكا

9. ظهور موضوع‌هاي اجتماعي در بيزينس اتيكز

10. بيزينس ايتكز در اروپا

11. سهم اروپا

12. تدوين كد اتيكز براي آموزش پيش‌دبستاني

[1] .the American Medical Ethics Revolution


پذيرش سايت | تماس | نقشه ى سايت | | آمار سايت | بازديد كنندگان : 252 / 395469

 پيگيرى فعاليت سايت fa   پيگيرى فعاليت سايت كارآمدسازي تشكل‌هاي كارفرمايي   پيگيرى فعاليت سايت بيزينس اتيكز يا اخلاق كسب و كار   ?    |    سايتهاى پيوندى OPML   ?

سايت با اسپيپ درست شده است 2.1.12 + AHUNTSIC

Creative Commons License