به شبكه اطلاع‌رساني كارفرمايان ايران خوش آمديد!

مسؤليت اجتماعي بنگاه و سوءاستفاده از «ايزو 26000»

26 آبان 1391

حدود دو سال پيش سازمان بين‌المللي استانداردسازي، ايزو 26000 را كه در مورد «مسؤليت اجتماعي بنگاه» است منتشر كرد. با اينكه در اين سند راهنما با صراحت قيد شده كه ايزو 26000 يك استاندارد نظام مديريت نيست و سازمان‌ها ملزم نيستيند گواهينامه‌ي انطباق با اين استاندارد را دريافت كنند، اما ظاهراً در بسياري از كشورها، آژانس‌هايي كه گواهينامه‌هاي استاندارد صادر مي‌كنند، با سوءاستفاده از كم‌توجهي مديران برخي بنگاه‌ها نسبت به صدور گواهينامه‌ي ايزو 2600 اقدام كرده‌اند. نوشته‌اي كه برگردان آن در آدامه تقديم مي‌شود به همين موضوع پرداخته است و احتمالاً براي بيشتر بنگاه‌هاي ايراني كه با مشكل مرگ و زندگي دست و پنجه نرم مي‌كنند محلي از اعراب ندارد اما توجه به مفاد اين نوشته جالب است.

اين مقاله را آقاي آدام گرين نايب رئيس «كار و مسؤليت اجتماعي» شوراي ايالات متحد براي كسب و كار بين‌المللي و نماينده سازمان بين‌المللي كارفرمايان در كارگروه ايزو و مسؤليت اجتماعي نوشته و در سومين شماره خبرنامه مسؤليت اجتماعي منتشر شده است. اين خبرنامه را سازمان بين‌المللي كارفرمايان منتشر كرده است. براي ديدن متن كامل و انگليسي اين خبرنامه اينجا را كليك كنيد. اما برگردان آن نوشته:

خواننده‌ گرامي

ايزو 26000 - بحث تأييديه ادامه دارد

مأموريت سازمان بين‌المللي استاندارسازي [1] (سبا)- (ايزو) - ايجاد استانداردهاي داوطلبانه است. به همين خاطر در سال 2004، وقتي سبا در نظر داشت وارد عرصه مسؤليت اجتماعي بشود، بحث روي اين مسأله متمركز شد كه آيا مسؤليت اجتماعي مي‌تواند «استاندارديزه» شود. آيا يك رويكرد يگانه و«بهترين» نسبت به مسؤليت اجتماعي براي تمام سازمان‌ها در تمام شرايط وجود دارد كه بتواند در يك استاندارد سبا (ايزو) ضبط شود و به صورت جهاني به كار رود؟

پاسخ روشن نه بود. اول، مسؤليت اجتماعي يك عرصه بسيار پيچيده است كه كه بر اساس تحول تلفي‌ها و هنجارها مداوماً متحول مي‌شود. دوم، «بهترين» رويكرد بستگي به كل شرايط و موقعيت خاص خواهد داشت: پاسخ درست در يك وضعيت ممكن است يك پاسخ بسيار غلط در وضعيت ديگر باشد. و سوم، بيشتر مسؤليت اجتماعي مستلزم اولويت بندي اقدام‌ها است تا هدف‌هاي متعارض را كه توضيح مي‌دهند چرا اينقدر مسؤليت اجتماعي از مسائلي تركيب مي‌شود كه نياز دارند از طريق روند‌هاي دولتي با آن‌ها برخورد شود، متوازن سازد.

در نتيجه، سبا (ايزو) تصميم نگرفت بكوشد تا مسؤليت اجتماعي را «استاندارديزه» كند، بلكه كوشيد يك سند راهنما تدوين كند - اساساً يك ابزار آموزشي كه مي‌توانست اصول، هدف و موضوع‌هاي مسؤليت اجتماعي را توضيح دهد. نتيجه ايزو 26000 بود، يك راهنماي استاندارد داوطلبانه كه مي‌كوشد مسؤليت اجتماعي را براي تمام سازمان‌ها، صرف‌نظر از نوع، اندازه، فعاليت و مكان آن توضيح دهد. اين سند يك مشورت و توصيه‌هايي در خصوص مسؤليت اجتماعي فراهم مي‌آورد اما نمي‌كوشد تا يك رويكرد واحد، و بهترين (يعني استاندارد) به مسؤليت اجتماعي تعريف كند.

نكته مهم اينكه ايزو 26000 با صراحت بيان مي‌كند كه «يك استاندارد نظام مديريت نيست. نيت يا تناسب آن براي مقاصد صدور تأييديه يا استفاده مقرراتي و قراردادي نيست. هر نوع تلاش براي تأييد، يا ادعا‌هاي مورد تأييد قرار گرفتن نسبت به ايزو 26000 يك سوءعرضه از مقصود و نيت اين سند است».

راهنماي مسؤليت اجتماعي مندرج در ايزو 26000 چندين نقطه قوت دارد:

  • مبتني بر توافق گسترده‌ي بين‌المللي نسبت به اين مسائل است؛
  • يك نقطه شروع خوب براي سازمان‌هاست تا مسؤليت اجتماعي را بهتر درك كنند؛
  • يك مبناي خوب براي بحث ذي‌نفعان است؛ و
  • خيلي انعطاف پذير است - سازمان‌هاي مي‌توانند تعيين كنند كدام مسائل به آنان مربوط مي‌شود و روي‌ آن‌ها تمركز كنند.

اما متأسفانه ايزو 26000 چند نقطه ضعف كليدي هم دارد:

  • برخلاف تقريباً تمام ديگر ابتكارهاي بين‌المللي (اصول راهنماي ملل محتد، راهاماهاي سازمان همكاري‌هاي اقتصادي و توسعه، ميثاق جهاني ملل محتد، ابتكار گزارش دهي جهاني [2] و غيره)، ايزو 26000 به رايگان در دسترس نيست و مي‌بايست بين 50 تا 160 يورو از سازمان بين‌المللي استانداردسازي يا تشكيلات ملي استانداردها خريداري شود، كه اساساً بيرون از دسترس بيشتر سازمان‌هاي كوچك و متوسط قرار مي‌گيرد.
  • با بيش از 100 صفحه، اين راهنما بسيار طولاني، پيچيده و پر از حشو است كه خواندن آن را خيلي مشكل مي‌كند، به ويژه براي استفاده‌كنندگاني كه با مسائل مسؤليت اجتماعي آشنا نيستند يا كساني كه نمي‌توانند وقت مورد نياز براي قرائت و درك آن را به اين كار اختصاص دهند، و؛
  • در حاليكه نيت راهنما اين بود كه براي تمام سازمان‌ها، صرف نظر از نوع، اندازه، فعاليت و مكان آن‌ها، مناسب باشد، بخش عمده‌ي مطالب آن براي سازمان‌هاي بزرگ و پيچيده مناسب تر است و به سازمان‌هاي كوچك و متوسط كم‌تر ارتباط دارد.

در نتيجه، استفاده از ايزو 26000 طي دو سالي كه از انتشار آن مي‌گذرد، كاملاً اشتباه گرفته شده است. بسياري از سازمان‌ها آن را ابزار مفديدي براي كمك جهت درك اصول اصلي، هدف‌ها و موضوع‌ها يا مسؤليت اجتماعي يافته‌اند، اما هزينه، اندازه و تمركز روي سازمان‌هاي بزرگ به نحو چشمگيري ارتباط آن به سازمان‌هاي كوچك و متوسط را محدود كرده است.

عمده مشكل ديگر از زمان نشر افزايش تعداد موارد سوءاستفاده از ايزو 26000 براي تأييديه بوده است. هرچند 26000 با صراحت مي‌گويد كه براي استفاده به خاطر تأييديه نيست، بسياري از تشكيلات صدور تأييديه، انتطباق سازمان‌ها با اين استاندارد را مطرح كرده‌اند. يك پيچيدگي اضافي اين است كه تعدادي از تشكيلات ملي استاندارد ايزو ويرايش‌هاي تطبيق شده‌ي 26000 را تصويب كرده‌اند كه الزام‌هاي حداقلي است، ظاهراً براي اينكه به آن‌ها اجازه دهند تا براي ويرايش ملي آن تأييديه بدهند.

در واقع، بحث در مورد ايزو 26000 از زماني كه منتشر شد تحت تأثير موضوع تأييديه بوده است، كه عمدتاً ناشي از تشكيلات استانداردها، آژانس‌هاي صدورگواهينامه و ساير كساني است كه دنبال كسب سود از صدور گواهينامه و فعاليت‌هاي مربوطه بوده‌اند. به جاي تمركز بر تلاش‌هايي جهت افزايش ترويج و استفاده از ايزو 26000 (شامل ارايه رايگان آن)، منافع صدور گواهينامه بي‌رحمانه براي صدور گواهينامه حتي در برابر مخالفت تقريباً جهاني كاربران استانداردها فشار وارد كرده‌اند.

ايزو 26000 اويل نوامبر در ژنو كارگاهي براي بررسي نحوه‌اي كه اين سند راهنما در عمل و در اين دوسال اول مورد استفاده قرار گرفته، برگزار مي‌كند، ولي ما كاملاً انتظار داريم كه لابي صدور گواهينامه بكوشد تا از اين كارگاه براي اعمال فشار بر ايزو به منظور تدوين يك گواهينامه استاندارد در مورد مسؤليت اجتماعي استفاده كند. سازمان بين‌المللي كارفرمايان و بخش عمده‌ي جامعه كسب و كار به طور جديد مخالف گواهينامه مسؤليت اجتماعي باقي مي‌مانند زيرا براي پيشبرد مسؤليت اجتماعي هيچ كاري نخواهد كرد و سبب هدر دادن مبالغ عظيمي پول براي گواهي‌نامه‌هاي بي‌ارزش خواهد شد كه در مورد مسؤليت اجتماعي سازمان كه آن گواهينامه را دريافت كرد هيچ حرفي نخواهد داشت.

[1] International Organization for Standardization (ISO)

[2] (GRI)Global Reporting Initiative


پذيرش سايت | تماس | نقشه ى سايت | | آمار سايت | بازديد كنندگان : 308 / 395469

 پيگيرى فعاليت سايت fa   پيگيرى فعاليت سايت سازمان‌هاي بين‌المللي   پيگيرى فعاليت سايت سازمان بين‌المللي كارفرمايان (س.ب.كا)   پيگيرى فعاليت سايت اسناد سازمان بين‌المللي كارفرمايان   پيگيرى فعاليت سايت خبرنامه‌ها   ?    |    سايتهاى پيوندى OPML   ?

سايت با اسپيپ درست شده است 2.1.12 + AHUNTSIC

Creative Commons License