به شبكه اطلاع‌رساني كارفرمايان ايران خوش آمديد!

بيزينس اتيكز: از ديسيپلين آكادميك تا نهاد اجتماعي؛ قسمت اول: كد اتيكز چيست؟

21 مرداد 1391
شنبه 11 اوت 2012 بوسيله ى داود حسين

مقاله‌ي «بيزينس اتيكز: از ديسيپلين آكادميك تا نهاد اجتماعي» پژوهشي است در مورد اينكه چگونه بيزينس اتيكز (يا اخلاق كاسبي) از يك ديسپلين آكادميك به يك نهاد اجتماعي تبديل مي‌شود. در اين پژوهش، ابتدا اتيكز پروفشن‌ها مورد بررسي قرار مي‌گيرد و نشان داده مي‌شود كه پروفشن‌ها از قديم‌ترين زمان‌ها كد اتيكز داشته‌اند، اما بيزينس از اواخر قرن بيستم است كه نسبت به تدوين كد اتيكز خود اقدام مي‌كند.

هرچند كسب و كار در ايران به نفس افتاده است و هر روز بنگاه‌هاي بيشتري از نفس مي‌افتند، اما حل مشكلات بنيادين كسب و كار از مرحله‌ي حرف گذشته است. به همين خاطر بايسته است در مورد اخلاق كسب و كار مطلب تاره‌اي گفته شود. به اين اميد كه براي فرداي كسب و كار مفيد باشد.

نخستين قسمت ازاين سلسله نوشته‌ها به مفهوم كد اتيكز پرداخته است. با هم مي‌خوانيم:‌

1. كد اتيكز چيست؟

به نظر مي‌سد، «منشور اخلاق» معادلي است كه براي اصطلاح «كد اتيكز» [1]جعل شده است. اينكه در سازمان‌هاي ايراني،‌ «منشور اخلاق» با چه هدف‌ها و با چه روش‌هايي تدوين مي‌شوند و هنجارهاي اخلاقي بيان‌ شده در اين منشور‌ها چگونه در اين سازمان‌ها مستقر خواهند شد، و انتشار علني اين منشور‌ها چه تأثيري بر مشتريان اين سازمان‌ها مي‌گذارد، از جمله مسائل بسيار مهمي هستند كه داوري در مورد آن‌ها به پژوهش‌هاي ميداني جدي نياز دارد. اما در غياب چنان پژوهش‌هايي مي‌توان تجربه‌ي كشورهايي را كه در اين عرصه سابقه‌ي تاريخي طولاني دارند از اين زاوبه مورد مطالعه قرار داد كه هدف واقعي از تدوين كد اتيكز چيست و چگونه استقرار اتيكز در يك سازمان به ارتقاي كيفيت زندگي اخلاقي مدد مي‌رساند و كد اتيكز در واقع دانش فني فساد زدايي از سازمان‌ها و گروه‌هاي اجتماعي است. اين آشنايي مي‌تواند به سازمان‌هاي ايراني كمك كند تا با عبرت‌آموزي از مواجه‌ي سياست با دين، حتي المقدور حرمت «اخلاق» و «ارزش‌هاي اخلاقي» را نگه دارند و با احتياط فوق‌العاده به آن‌ها نزديك شوند.

سه معناي «اتيكز»

مايكل ديويس در مقاله‌ي خود با عنوان «نوشتن كد اتيكز» مي‌نويسند: واژه‌ي «اتيكز» در انگليسي حداقل سه معنا دارد. مي‌تواند الف) صرفاً مترادف اخلاق (موراليته) باشد، ب) نام حوزه‌اي از فلسفه (تلاش براي درك اخلاق[موراليته] به عنوان تعهدي منطقي) باشد، يا، ج) نامي براي نوعي استاندارد خاص به لحاظ اخلاقي مجاز راهنماي اعضاي يك گروه، (مثلاً، اتيكز جنتلمن‌ها) باشد. [نوشتن كد اتيكز. مايكل ديويس. ص. 2. بند 6، نوشتن كد ].

بديهي است هنگام سخن گفتن از كد اتيكز براي اعضاي يك گروه يا يك سازمان، معناي سوم «اتيكز» مورد نظر است. اما كد در اينجا به چه معناست؟ مايكل ديويس در پاسخ به اين پرسش در همان مقاله مي‌نويسد:

«واژه كد از ريشه‌ي لاتين كودكس ‍‍ [2] است. در ابتدا اين واژه براي اشاره به صفحه‌ي چوبي، و پس از آن براي اشاره به صفحه‌هاي پوشيده با موم مورد استفاده براي نوشتن، پس از آن براي اشاره به هرگونه كتاب و نهايتاً براي اشاره به يك خواهرخواندگي آمرانه‌ي قوانين به كار رفته است. زيرا امپراتور يوستنييانوس چكيده ي كتاب قوانين رومي خود را «كد» ناميد. . . از آن زمان به بعد هرچيز به اندازه كافي شبيه قانون‌گذاري وسيع يوستينيانوس نيز كد بوده است. [همان. صفحه يك، بند 6].

2. پروفشن و پروفشن‌گرايي

3. تاريخچه كد اتيكز

4. نخستين كد اتيكز پزشكي ملي

5. تازه سازي كدهاي اتيكز

6. كد اتيكز مهندسان

7. كد اتيكز به مثابه يك قرارداد اجتماعي

8. تاريخچه‌ي بيزينس اتيكز در آمريكا

9. ظهور موضوع‌هاي اجتماعي در بيزينس اتيكز

10. بيزينس ايتكز در اروپا

11. سهم اروپا

12. تدوين كد اتيكز براي آموزش پيش‌دبستاني

[1] code of ethics

[2] codex


پذيرش سايت | تماس | نقشه ى سايت | | آمار سايت | بازديد كنندگان : 359 / 403715

 پيگيرى فعاليت سايت fa   پيگيرى فعاليت سايت كارآمدسازي تشكل‌هاي كارفرمايي   پيگيرى فعاليت سايت بيزينس اتيكز يا اخلاق كسب و كار   ?    |    سايتهاى پيوندى OPML   ?

سايت با اسپيپ درست شده است 2.1.12 + AHUNTSIC

Creative Commons License