به شبكه اطلاع‌رساني كارفرمايان ايران خوش آمديد!

پيشگفتار بر عرف پارلماني - 1

18 مرداد 1390

كتاب «رابرت روولز آو اوردر» Robert’s Rules of Order - Newly Revised - كه با عنوان موقت «نظام‌نامه‌ي انجمن»‌ به فارسي ترجمه شده،‌ دو پيشگفتار دارد. يكي از آن‌ها به طور خاص براي چاپ دهم كتاب نوشته شده كه در سال 2000 انتشار يافت. برگردان اين پيشگفتار در آينده به علاقمندان به فعاليت‌هاي انجمني تقديم خواهد شد. اما در پيشگفتار اصلي اين كتاب، منتأء عرف پارلماني از ابتداء تا امروز مورد بررسي قرار گرفته است. برگردان بخش نخست اين پيشگفتار در ادامه تقديم مي‌شود.

گفتني است كه دنياي عرب از سال 1915 عرف پارلماني را شناخته است. در اين سال، نخستين شماره نشريه‌ي اتحاديه‌ي دانشجويان دانشگاه آمريكايي بيروت منتشر شده است كه در آن مقاله‌اي از دانشجويي به نام شوقي افندي به چاپ رسيده كه قواعد نظم پارلماني را معرفي كرده است. سال‌ها پيش ترجمه‌ي عربي ويرايش‌هاي قبلي كتاب قواعد رابرت منتشر شده و در سال 2005 نيز چاپ دوم ترجمه‌ي عربي ويرايش دهم كتاب «رابرت روولز آو اوردر»، كه اصل آن به زبان انگليسي در سال 2000 در آمريكا منتشر شده بود، با عنوان «قواعد النظام‌ الدموقراطيه‌: قواعد روبرت التنظيمية للاجتماعات» در سايت‌ ناشر عرب آن معرفي شده است. مي‌توان نتيجه گرفت كه تقريباً به محض انتشار متن اصلي، متن عربي آن نيز انتشار يافته باشد.

نكته‌ي آخر اينكه متن اصلي اين كتاب به فارسي ترجمه شده و در اينترنت انتشار يافته است. براي خواندن آن‌ها به بخش عرف پارلماني سايت «مؤسسه اخلاق پزشكي ايرانيان» و يا بخش عرف پارلماني همين سايت مراجعه كنيد. و اما برگردان پيشگفتار آن:

پيشگفتار

اين كتاب مجموعه‌ي قانون عام پارلماني معاصر را (با حذف مقرراتي كه خارج از تشكيلات قانون‌گذاري كاربرد ندارند) ارايه مي‌دهد. اين كتاب همچنين به عنوان يك راهنما تدوين شده تا از سوي سازمان‌ها و مجامع به عنوان مرجع پارلماني تصويب شود. وقتي اين راهنما به اين ترتيب به تصويب برسد، قواعد مكتوب در آن، همراه با قواعد اختصاصي رويه‌اي كه ممكن است به تصويب برسند، براي تشكل الزامي مي‌شوند و قواعد نظام تشكل را تشكيل مي‌دهند.

قانون پارلماني در اصل نامي بود كه به قواعد و آداب انجام امور در پارلمان انگليس داده شد كه طي يك روند مستمر تصميم‌ها و سنت‌ها تا حدي شبيه رشد قانون عام توسعه يافت. اين آداب و قواعد، با استقرار دنياي جديد به آمريكا آورده شد، زيرا تشكيلات قانون‌گذاري ايالات متحد به خاطر جوهر اساسي آن قواعد توسعه مي‌يافت. خارج از رويه‌ي اوليه‌ي قانون‌گذاري آمريكا و موازي با آن، قانون كلي پارلماني يا قانون عام پارلماني، در توسعه‌ي بيشتر، تا امروز جلو آمده، كه با نيازهاي سازمان‌ها و مجامعي با شرايط و هدف‌هاي بسيار متفاوت انطباق مي‌يابد. در تشكيلات قانون‌گذاري، اغلب در وضعيت‌هايي به قانون عام پارلماني متوسل مي‌شوند كه قواعد يا سنت‌ها‌ي آن تشكل خاص چنان وضعيت‌هايي را تحت پوشش قرار نداده باشند - گرچه بعضي از رويه‌هاي ضروري در چنين مواردي بايد با آن نوع از مجمع به تنهايي متناسب باشد.

آن نوع گردهمايي كه قانون پارلماني در آن كاربرد دارد به عنوان مجمع مشورتي [1] شناخته مي‌شود. ادموند بارك [2] اين تعبير را در يك سخنراني انتخاباتي در بريستول در 1774براي توصيف پارلمان انگليس به كاربرد؛ و به يك اصطلاح اساسي براي نشست گروهي از اشخاص (تحت شرايط توصيف شده در صفحه‌ي 2-1) براي مذاكره و تعيين يك اقدام مشترك تبديل شد.

با عمل تحت قانون عام پارلماني، هر مجمع مشورتي مي‌تواند به صورت رسمي قواعد رويه‌‌اي را به تصويب برساند كه، آنطور كه در صفحه‌هاي 15 به بعد به صورت كامل توضيح داده شده، مي‌توانند خود قانون پارلماني را تأييد كنند، به آن اضافه شوند، يا از آن فاصله بگيرند. همانطور كه در بالا گفته شد، اصطلاح قواعد نظام در معناي درستش، به قواعد پارلماني مكتوبي اشاره دارد كه به اين ترتيب به تصويب رسيده باشند، اعم از اينكه در يك كتاب راهنما گردآوري شده باشند يا اينكه از سوي يك تشكل تصويب كننده به صورت اختصاصي تدوين شده باشند. اصطلاح رويه‌ي پارلماني در اين كتاب به قانون پارلمان اشاره دارد كه در هر مجمع يا سازمان مفروض، همراه با هر قواعد نظام كه خود آن تشكل تصويب مي‌كند از آن‌ها پيروي مي‌شود.

توماس جفرسون از «شاخه‌ي پارلماني قانون» سخن مي‌گويد. از آغاز اين كشور، يك تلقي اساسي از فرهنگ ما وجود داشته كه بر اساس آن،‌ آنچه به عنوان قانون پارلماني به صورت مقتدرانه مستقر شده شبيه يك قانون اساسي [3] - در معناي الزامي بودن آن در تمام مجامع، بوده است، به جز آنچه كه خودشان به عنوان قواعد اختصاصي متفاوت با قانون كلي پارلماني تصويب مي‌كنند. اما چون هميشه توافق كامل در مورد اينكه چه چيزي قانون پارلمان را تشكيل مي‌دهد وجود نداشته است، هيچ انجمن يا مجمعي نمي‌بايست تلاش مي‌كرد تا امور خود را بدون يك راهنماي استاندارد به عنوان مرجع خود براي تمام مواردي كه قواعد اختصاصي خودش آن‌ها را تحت پوشش قرار نمي‌دادند رتق و فتق كند.

عنوان‌هاي بخش‌هاي ديگر اين پيشگفتار كه به زودي ترجمه خواهد شد:

- منشاء اوليه پارلمان انگليس
- توسعه‌ي رويه‌ در پارلمان
- ورود رويه‌ي پارلماني به آمريكا
- راهنماي جفرسون
- راهنماي كوشين
- تكوين قواعد نظام رابرت
- بازنگري‌هاي بعدي
- تأثير رابرت

[1] delibrative assembly مجلس شورا

[2] Edmund Burke

[3] body of law


پذيرش سايت | تماس | نقشه ى سايت | | آمار سايت | بازديد كنندگان : 688 / 403715

 پيگيرى فعاليت سايت fa   پيگيرى فعاليت سايت كارآمدسازي تشكل‌هاي كارفرمايي   پيگيرى فعاليت سايت قانون پارلمان: قواعد بازي دموكراسي   ?    |    سايتهاى پيوندى OPML   ?

سايت با اسپيپ درست شده است 2.1.12 + AHUNTSIC

Creative Commons License