به شبكه اطلاع‌رساني كارفرمايان ايران خوش آمديد!
برگردان فارسي قسمت چهل و پنجم كتاب «نظام‌نامه‌‌ي انجمن»:

رويه‌ي رأي‌گيري

13 خرداد 1390 (تصوير: روي جلد ويرايش دهم كتاب كه سال 2000 در 800 صفحه منتشر شده)

قسمت چهل و پنجم كتاب «رابرت رولز آو اوردر» Robert’s Rules of Order - Newly Revised كه با عنوان موقت «نظام‌نامه‌‌ي انجمن»‌ در دست ترجمه است، به رويه‌ي رأي‌گيري در مجامع تصميم‌گيري پرداخته است. برگردان بخش‌هايي از اين قسمت كتاب در ادامه تقديم مي‌شود. علاقمندان براي مطالعه‌ي ساير قسمت‌هاي اين كتاب كه به فارسي ترجمه شده و تا به حال در دنياي مجازي انتشار يافته است مي‌توانند به بخش عرف پارلماني مؤسسه اخلاق پزشكي ايرانيان و يا به بخش عرف پارلماني «شبكه اطلاع رساني كارفرمايان ايران» [شاكا] مراجعه كنند.

براي آن گروه از اعضاء شاكا كه نخستين بار مطلبي در مورد عرف پارلماني به دستشان مي‌رسد تذكر اين نكته لازم است كه در عرف پارلماني، تمام پيشنهادهاي قابل طرح در هر مجمع تصميم‌گيري، به صورت صوري تعريف و دسته‌بندي شده‌اند. اولويت اين پيشنهاد، به اعتبار كاري كه انجام مي‌دهند، نسبت به يكديگر رده‌بندي شده و به اين ترتيب مجموعه‌ي نسبتاً پيچده‌اي از قواعد ناظر بر طرح و بررسي پيشنهادهاي پارلماني، به وجود آمده است. رعايت اين قواعد، همانند رعايت آئين‌دادرسي در دادگاه‌ها،‌ عادلانه‌ بودن تصيم‌هاي اتخاذ شده در مجامع تصميم‌گيري را تضمين مي‌كند. چرا كه اين قواعد، حقوق فرد،‌ اقليت،‌ اكثريت، و افراد غائب را با دقت مورد توجه قرار مي‌دهد.

گفتني است پيچيدگي اين قواعد تا حدي است كه دست كم 7 دستگاه و وسيله‌ي آموزشي كه براي آموزش رويه‌ي پارلماني در اداره‌ي پتنت ايالات متحد آمريكا به ثبت رسيده، شناسايي شده است.

متأسفانه عدم آشنايي با اين قواعد شايد يكي از مهم‌ ترين عواملي باشد كه سبب مي‌شود تا انجمن‌هايي كه در ابتداء با ايثار و از خود‌گذشتگي اعضائش تأسيس مي‌شوند،‌ بعد از مدتي از هم بپاشند يا كارآمدي خود را از دست بدهند.

با توجه به اين نكات مقدماتي،‌ برگردان بخشي از قسمت چهل و پنجم كتاب تقديم مي‌شود:

§ 45- رويه‌ي رأي‌گيري

حقوق و تكاليف در رأي‌گيري

حق رأي عضو بدهكار. عضو انجمن كه حق عضويت خود را بدهكار باشد، اما رسماً از فهرست عضويت حذف نشده باشد و تحت تعليق انضباطي قرار نگرفته باشد، حق كامل يك عضو داراي حق رأي را دارد و قانوناً صلاحيت رأي‌دهي خواهد داشت مگر آنكه آئين‌نامه طور ديگري مقرر كرده باشد.

حق امتناع. گرچه اين وظيفه‌ي هر عضو است كه نسبت به هر مسأله نظر داشته باشد تا با رأي خود بيان كند، با اين حال مي‌تواتد ممتنع باشد، زيرا مجبور به رأي دادن نيست. به همين قرار،‌ وقتي يك سمت يا مقام قرار است از سوي تعدادي از اعضاء احراز شود، مانند مورد يك كميته، يا سمت‌هاي يك هيأت، عضو مي‌تواند بعضاً ممتنع باشد و به تعدادي كم‌تر از تمام كساني كه مي‌تواند، رأي بدهد.

امتناع از رأي‌ دادن به مسأله‌ي مرتبط با منافع شخصي. هيچ عضوي نبايد به مسأله‌اي كه در آن نفع مستقيم شخصي يا مالي، نه مشترك با ساير اعضاء سازمان، دارد رأي بدهد. به عنوان نمونه، اگر پيشنهادي مطرح شود كه سازمان وارد قرارداد با يك بنگاه تجاري شود كه يك عضو سازمان يك مسؤل آن بنگاه باشد و از آن قراردادمنافع مالي شخصي خواهد برد، اين عضو بايد از دادن رأي به آن پيشنهاد امتناع كند. با اين وجود، هيچ عضوي نمي‌تواند مجبور شود كه از دادن رأي در چنين شرايطي احتناب ورزد.

رأي‌دهي به مسأئل مؤثر بر خود. قاعده‌ي امتناع از رأي‌دهي به مسأله‌اي با منافع مستقيم شخصي به اين معنا نيست كه يك عضو به خودش براي احراز يك سمت يا ساير مقام‌هايي كه اعضاء به طور كلي صلاحيت احراز آن‌ها را دارند نبايد رأي بدهد، يا هنگامي كه ساير اعضاء همراهه با او در يك پيشنهاد هستند رأي ندهد. اگر عضوي هرگز به پيشنهاد مؤثر بر خودش رأي‌ ندهد، براي انجمن غيرممكن مي‌شود كه در مورد برگزاري يك مهماني رأي‌گيري كند، يا براي اكثريت غيرممكن مي‌شود كه براي ممانعت از اقامه‌ي اتهام‌ها از سوي يك اقليت كوچك عليه خودشان و معلق يا اخراج آنان رأي بدهد (61).

قاعده عليه توضيح رأي خود در جريان رأي‌گيري. هيچ عضوي حق ندارد در جريان رأي‌گيري «رأي‌ خود» را توضيح بدهد، چرا كه مانند مذاكره در چنان زماني است.

تغيير رأي. يك عضو حق دارد رأي خودش را تا هنگامي كه نتايج اعلام مي‌شود عضو كند؛ بعد از آن، فقط با توافق عمومي مجمع بدون مذاكره مي‌تواند تغيير دهد (بنگريد به ص. 46).

حق قانوني مجمع براي قضاوت در مورد رويه‌هاي رأي‌گيري. جز در مواردي كه آئين‌نامه‌ها به نحو ديگري مقرر كرده ‌باشند، مجمع خودش در مورد تمام مسائل مطرح در ارتباط با رأي‌گيري و شمارش آراء قاضي است. به عنوان نمونه، در يك رأي‌گيري با برگه، صندوق‌داران (ص. 402، 21-16) بايد براي تصميم‌ در مورد تمام مسائل غيرقطعي به مجمع رجوع كنند.

روش‌هاي معمولي رأي‌‌دهي به پيشنهادها

در فصل II روش‌هاي زير براي رأي‌دهي توصيف مي‌شود:
- 1) با صدا - روش عادي براي رأي‌دادن به پيشنهاد؛
- 2) رأي با قيام - براي تأييد يك رأي غيرقطعي صوتي، و هنگام رأي دادن به پيشنهادهايي كه براي تصويب به دو-سوم آراء نياز دارند، مورد استفاده قرار مي‌گيرد، و
- 3) با بلند كردن دست‌ها - يك روش جايگزين كه مي‌تواند به جاي رأي با قيام در مجامع بسيار كوچك مورد استفاده قرار بگيرد به شرطي كه هيچ عضوي مخالف نباشد. در بعضي گروه‌هاي كوچك، رأي با نشان دادن دست مي‌تواند به جاي رأي صوتي به عنوان يك روش معمولي مورد استفاده قرار بگيرد. صفحه‌ي 51-42 بايد در ارتباط با اين سه روش رأي‌گيري مطالعه شود.

در فصل II همچنين رويه‌ي اقدام با توافق عمومي (اجماع آراء) توصيف مي‌شود. صفحه‌هاي 53-51 بايد در ارجاع به اين رويه‌ي انجام كارها مطالعه شوند.

خصوصيتي كه در سه روش رأي‌دهي فهرست شده در بالا مشترك است اين است كه در هر مورد رئيس اول از موافقان مي‌خواهد كه به شيوه‌ي خاص («آري گفتن»، «قيام» و «بلند كردن دست راست») نظرشان را نشان دهند، سپس از مخالفان مي‌خواهد تا رأي بدهند، سپس داوري و اعلام مي‌كند كدام طرف برد.

تأييد رأي‌گيري. در ارتباط با رويه‌ها‌ي رأ‌ي‌دهي صوتي،‌ قيامي، يا دستي، همانطور كه در فصل II توصيف شد، اگر رئيس نسبت به يك رأي صوتي يا دستي ترديد داشته باشد، بايد دوباره نسبت به رأي‌گيري قيامي اقدام كند، و اگر براي تأمين رضايت خودش از نتيجه لازم بود، بايد آراء را بشمارد. هر عضوي با اعلام تشكيك‌‌آراء (29)، مي‌تواند رأي‌گيري صوتي يا رأي‌گيري دستي را به دوباره رأي‌گيري قيامي ملزم سازد- اما هيچ عضو منفردي نمي‌تواند شمارش آن را اجبار كند. اگر رئيس به صلاحديد خودش رأي را نشمارد و يك عضو فكر كند شمارش آراء مطلوب است، بايد پيشنهاد شمارش آراء را مطرح كند، و اگر اين پيشنهاد مورد حمايت قرار گرفت، رئيس بايد مسأله‌ي شمارش آراء را به رأي بگذارد. اگر قاعده‌ي خاصي به تصويب نرسيده باشد، تصويب پيشنهاد شمارش آراء به اكثريت نياز دارد. در سازمان‌هايي كه كم‌تر از اكثريت براي اجازه‌ي شمارش آراء مطلوب باشد، يك نظام‌نامه‌ي خاص براي تعيين رأي مورد نظر بايد به تصويب برسد. چنين قاعده‌اي به طور خاص براي ارجاع به پيشنهادهايي كه تصويبشان به دو-سوم آراء نياز دارند مطلوب است (نيز بنگريد به ص.89-388). بايد خاطر نشان شود كه يك رأي هرگز دوباره با همان روش اخذ نمي‌شود، گرچه در يك رأي‌گيري قيامي شمارشي، با برگه، يا با حاضر غايب، مي‌توان دستور جمعبندي فهرست‌هاي صندوق‌داران را براي تضمين اينكه شمارش‌ آراء دقيقاً درست گزارش شده صادر كرد.

رويه‌ي شمارش رأي‌ قيامي. در نشست‌هاي كوچك، رئيس خودش مي‌تواند - با يا بدون هدايت منشي آراء را براي درستي‌آزمايي بشمارد. در مجمع بزرگ، رئيس بايد صندوق‌داران را وادارد تا آراء را بشمارند. در جريان شمارش آراء كساني كه رأي موافق دارند بايد ايستاده باقي بمانند تا رأي شمرده شود،‌ بعد كساني كه رأي مخالف دارند ايستاده مي‌مانند تا شمارش آراء تمام شود. آراء را مي‌توان با تقسيم كردن اعضاء بين صندوق‌داران شمرد، يا مي‌توان طبق رديف‌ها يا نشادن افرادي كه شمرده مي‌شوند شمارش كرد، گرچه در رويه‌ي اخير اگر صندوق‌داردن دقت نكنند به طور خاص احتمال اشتباه زياد است. افراد موافق هميشه اول شمارش مي‌شوند. در تمام مجامع، جز مجامع كوچك، هنگام شمارش آراء درها بايد بسته باشد و هيچ كس نبايد داخل يا خارج شود. شكل مورد استفاده در شمارش آراء در صفحه‌ي 45 نشان داده شده است. در يك نشست به اندازه‌ي كافي كوچك كه هر عضو حاضر خودش مي‌تواند درستي شمارش آراء با بلند كردن دست را تأييد كند، اگر كسي مخالف نكند رئيس مي‌تواند با اين رويه آراء را بشمارد.

كارت‌هاي رأي‌گيري. بعضي سازمان‌ها دوست دارند در بيشتر يا در تمام موارد رأي‌گيري وقتي رئيس از آنان درخواست رأي مي‌كند كارت‌هاي مقوايي رنگي، با پهناي تقريبي سه‌ اينچ و درازاي يك پا را بلند كنند. در هر صورت، مجوز استفاده از اين وسايل در رأي‌گيري به شرايط مورد انتظار در آن نشست بستگي دارد. اگر كارت‌ رأي از پيش بين رأي‌دهندگان توزيع شده باشد، و رئيس يا يك عضو فكر كنند (آنطور كه در صفحه 44 خط 24 تا صفحه 45 خط 2 توصيف شده) تشكيك آراء شده است،‌ رئيس مي‌تواند بگويد: «كساني كه موافق پيشنهاد هستند،‌كارت‌هايشان را بلند كنند. . . . پائين. مخالفان كارت‌هايشان را بلند كنند. پائين». اگر شمارش آراء مورد نظر باشد،‌ رئيس يا مجمع بايد اجاره‌ي شمارش آراء را مانند مورد تشكيك آراء (كه در صفحه 45 خط يك،‌ و صفحه‌ي 3 تا 10 و نيز در 30 ، پيشنهادهاي مرتبط با روش‌هاي رأي‌گيري توصيف شده) صادر كنند. اگر قرار باشد از اين روش رأي‌گيري استفاده ‌شود، يك نظام‌نامه‌ي خاص،‌ و در كنوانسيون،‌ مقرارت جاري كنوانسيون،‌ بايد آن را مقرر سازد.


پذيرش سايت | تماس | نقشه ى سايت | | آمار سايت | بازديد كنندگان : 500 / 403715

 پيگيرى فعاليت سايت fa   پيگيرى فعاليت سايت كارآمدسازي تشكل‌هاي كارفرمايي   پيگيرى فعاليت سايت قانون پارلمان: قواعد بازي دموكراسي   ?    |    سايتهاى پيوندى OPML   ?

سايت با اسپيپ درست شده است 2.1.12 + AHUNTSIC

Creative Commons License