به شبكه اطلاع‌رساني كارفرمايان ايران خوش آمديد!
ترجمه‌ي كتاب «رابرت‌ز روولز آو اوردر». مترجم:‌ داود حسين

قواعد بازي دموكراسي: پيشنهاد «خلع يد كميته»

21 اسفند 1389

در جريان هر مجمع تصميم‌گيري كاهي موضوع‌هايي پيشنهاد مي‌شود كه اخذ تصميم در مورد آن‌ها مستلزم بررسي بيشتر و دقيق‌تر است. اين موضوع‌ها معمولاً‌ با طرح پيشنهاد «ارجاع» به يك كميته‌ي دائم يا موقت احاله مي‌شوند. پيشنهاد «ارجاع» يك پيشنهاد فرعي است كه در قسمت سيزدهم كتاب «رابرت‌ز روولز آو اوردر» [1] مورد بررسي قرار گرفته است. با اين حال، گاهي ضرورت ايجاب مي‌كند كه موضوع ارجاع شده به كميته، از كميته بازپس گرفته شود. براي اين كار، پيشنهاد «خلع يد كميته» مطرح مي‌شود. اين پيشنهاد چه خصوصياتي دارد؟‌ چه هنگامي طبق دستور و چه زماني خارج از دستور خواهد بود؟ از چه پيشنهادهايي جلو مي‌افتند و از كدام پيشنهادها عقب خواهد افتاد؟‌ تصويب آن به چه تعداد رأي نياز دارد؟ قابل مذاكره و قابل اصلاح است يا خير؟ قبل از طرح در مجمع بايد مورد حمايت قرار بگيرد يا نه؟ تمام اين مسائل در سي و ششمين قسمت كتاب «رابرت روولز آو اوردر» مورد بررسي قرار گرفته است كه برگردان فارسي آن در ادامه به علاقمندان به فعاليت‌هاي گروهي دموكراتيك تقديم مي‌شود.

همانگونه كه پيشتر در پيش‌نوشتار برگردان‌هاي فارسي بخش‌هاي گوناگون اين كتاب گوش زد شده است، ژنرال هنري مارتين رابرت كه در اداره‌ي مجامع كليسا و انجمن‌هاي مدني تجربه داشت، مجموعه‌اي از قواعد نظام (روولز آو اوردر) را گردآوري و ويرايش نخست آن را با عنوان «رابرت‌ز روولز آو اوردر» در 19 فوريه 1876 در آمريكا منتشر كرد. اين قواعد، طي قرن‌ها در پارلمان انگلستان ساخته و پرداخته شده بود و مهاجران بريتانيايي آن را به عنوان عرف پارلماني به ايالات متحده منتقل كرده بودند.

مي‌توان اميد داشت با گسترش همكاري‌هاي گروهي دموكراتيك در كشور، اذهان جدي‌تر به ناكارآمدي وحشتناك روش‌هاي فعلي اداره‌ي مجامع، هيأت‌مديره‌ها، كميته‌ها، شوراها و كنوانسيون‌ها پي ببرند و به طور جدي به فكر چاره باشند. در آن صورت، كتاب «رابرتت‌ز روولز آو اوردر»، كه جامع‌ترين كتاب در اين زمينه است، و برگردان فارسي آن با عنوان موقت «نظام‌نمه‌ي انجمن» تقديم علاقمندان مي‌شود، مورد توجه فعالان قرار خواهد گرفت.

براي خواندن قسمت‌هاي تا كنون ترجمه‌ي شده‌ي اين كتاب به بخش عرف پارلماني سايت «مؤسسه اخلاق پزشكي ايرانيان» و همين سايت مراجعه كنيد. براي برگزاري كارگاه‌هاي آموزش عرف پارلماني هم به اينجا ايميل بزنيد.

§ 36 - خلع يد كميته

با پيشنهاد خلع يد كميته از بررسي بيشتر يك مسأله يا موضوع، مجمع مي‌تواند پس از آنكه موضوع را به آن كميته ارجاع كرد و پيش از آنكه كميته گزارش نهايي خود در باره‌ي آن موضوع را تدوين كند، از دست كميته بيرون بياورد، و خودش آن را مورد بررسي قرار دهد.

تا هنگامي كه يك مسأله در دستان يك كميته باشد، مجمع نمي‌تواند پيشنهاد ديگر ي را براي درگير شدن عملي با همان مسأله بررسي كند.

قواعد حاكم براين پيشنهاد مشابه همان قواعدي هستند كه در مورد پيشنهاد ابطال يا اصلاح مصوبه به كار مي‌روند - كه يك مورد از ميان آن‌ها در بعضي كاربردها - همانطور كه در صفحه 303 - 302 توضيح داده مي‌شود- خاص است.

خصوصيات توصيفي استاندارد

پيشنهاد خلغ يد كميته:
- 1. از هيچ جيز جلو نمي‌افتد، و بنا بر اين فقط وقتي مي‌تواند مطرح شود كه مسأله‌ي ديگري در دست بررسي نباشد. اخطار قبلي مبني بر قصد طرح اين پيشنهاد در نشست آتي مي‌تواند هنگامي كه مسأله‌‌ي ديگري در دست بررسي است مطرح شود - به شرط آنكه طرح آن صحبت سخنران را قطع نكند. اين پيشنهاد از تمام پيشنهادهاي فرعي، فوريتي و ضمني عقب مي‌افتد.
- 2. مي‌تواند در مورد هر پيشنهاد اصلي، يا در مورد هر موضوع ديگري كه به كميته‌اي ارجاع شده باشد و كميته هنوز گزارش نهايي خودش را به مجمع ارايه نداده باشد،‌ به كار رود. تمام پيشنهادهاي فرعي مي‌توانند در مورد اين پيشنهاد كاربرد داشته باشند.
- 3. وقتي كس ديگري نوبت داشته باشد خارج از نظام‌نامه است؛ اما اخطار قبلي مبني بر قصد طرح اين پيشنهاد در نشست آتي مي‌تواند بعد از آنكه عضو ديگر نوبت گرفته باشد، داده شود مشروط به آنكه آن عضو صحبت خود را شروع نكرده باشد.
- 4. بايد حمايت شود.
- 5. قابل مذاكره است؛ مذاكره مي‌‌تواند در مورد شايستگي مسآله‌‌اي كه در دست كميته است صورت بگيرد.
- 6. قابل اصلاح است. به عنوان نمونه، پيشنهاد مي‌تواند نسبت به زماني كه مجمع قرار است مسآله را مورد بررسي قرار دهد اصلاح شود؛ يا پيشنهادي با اين مضمون كه به جاي خلع يد، به كميته دستور داده شود گزارش بدهد مي‌تواند به عنوان جايگزين مطرح شود.
- 7. چون اين پيشنهاد مي‌بايست عمل پيشتر انجام شده‌ي مجمع را تغيير دهد، مستلزم (الف) دو- سوم آراء (ب) اكثريت آراء وقتي اخطار مبني بر قصد طرح پيشنهاد در نشست قبلي در كم‌تر از چهار ماه قبل يا در فراخوان نشست فعلي داده شده باشد يا (پ) رأي اكثريت كل اعضاء خواهد بود. با اين همه، براي پيشگيري از به تأخير افتادن كار از طرف كميته، دو شرط وجود دارد كه تحت آن‌ها اين پيشنهاد فقط به اكثريت آراء (حتي بدون اخطار قبلي)‌نياز خواهد داشت:‌ (الف) اگر كميته در زماني كه در دستور پيش‌بيني شده قادر به ارايه‌ي گزارش خود نشده باشد،‌ و (ب) وقتي مجمع در حال بررسي هر بخشي از گزارش آن كميته باشد.
- 8. رأي منفي مي‌تواند مورد تجديدنظر قرار بگيرد،‌ اما رأي مثبت، نه.

قواعد و توضيح‌هاي بيشتر

شرايط تعديل پيشنهاد؛ رويه‌هاي جايگزين. اقدام به خلع يد يك كميته از بررسي بيشتر يك مسأله يا موضوع به طور كلي فقط وقتي معقول است كه كميته از ارايه‌ي گزارش با سرعت مناسب ناتوان باشد يا وقتي،‌ به عنوان نمونه، به دلايل فوري، مجمع تمايل داشته باشد بدون كمك بيشتر كميته به موضوع بپردازد، يا آن را كنار بگذارد.

اگر كميته‌اي كه موضوع به آن ارجاع شده هنوز آن را دست نگرفته باشد يا هنوز براي طرح پيشنهاد تجديد‌نظر خيلي دير نشده باشد (روز واگذاري يا روز كاري بعدي)، مناسب‌ترين پيشنهاد تجديدنظر در پيشنهاد ارجاع است كه فقط به اكثريت آراء نياز دارد. پيشنهاد احاله‌ي موضوع به كميته، بستگي به شرايط،‌ ممكن است، آنگونه كه در ادامه توضيح داده مي‌شود، يك پيشنهاد ارجاع (13) بوده باشديا يك پيشنهاد اصلي.

مجمع مي‌تواند به جاي خلع كميته به آن تذكر دهد تا در يك زمان معقول تعيين شده گزارش خود را ارايه دهد. پيشنهاد مبني بر چنين اقدامي يك پيشنهاد اصلي ضمني است (مگر آنكه به عنوان يك پيشنهاد جايگزين خلع يد كميته مطرح شود كه در آن صورت يك پيشنهاد فرعي خواهد بود؛ بنگريد به 12). اگر قبلاً دستوري در مورد زمان گزارش‌دهي صادر نشده باشد،‌ اين پيشنهاد براي تصويب فقط به اكثريت آراء نياز خواهد داشت. با اين حال، اگر زمان گزارش‌دهي پيش از فرارسيدن آن تغيير كرده باشد،‌ آراء مورد نياز همانند آراء پيشنهاد خلع يد كميته خواهد بود.

تأثير خلع يد يك كميته. وقتي يك كميته از بررسي بيشتر يك مسأله خلع يد مي‌شود، چه با تصويب پيشنهاد خلع يد از آن يا با تقديم گزارش نهايي خود، اگر كميته‌ي دائمي باشد به وجود خود ادامه مي‌دهد، اما اگر يك كميته‌ي خاص باشد كه براي بررسي همان مسأله تشكيل شده است،‌ وجودش متوقف خواهد شد. در هر حال،‌ وقتي كميته‌‌اي به اين صورت خلع يد ‌شود، رئيس آن كميته تمام اوراق مربوط به مسأله‌ي ارجاعي را كه قبلاً به او سپرده شده بود‌ به منشي انجمن برمي‌گرداند.

وقتي كميته‌اي از بررسي بيشتر يك مسأله كه هنگام ارجاع در دست بررسي بوده و با پيشنهاد فرعي ارجاع به كميته احاله شده باشد، خلع يد شود، آن مسأله به صورت خود به خودي در همان زمان در برابر مجمع قرار مي‌گيرد (مگر آنكه كميته به وسيله‌ي پيشنهادي شامل تعيين زمان بعدي براي بررسي آن خلع شده باشد). اگر زماني براي بررسي بعدي در پيشنهاد مشخص نشده باشد، در آن صورت، اگر اين تمايل وجود داشته باشد مي‌تواند به تعويق بيافتد، و اگر مجمع بخواهد مسأله را كنار بگذارد، مسأله مي‌تواند تعويق دائم شود. اگر پيشنهاد خلع يد كميته زمان بعدي را براي بررسي مسأله تعيين كند و آن به يك نظام‌نامه‌ي خاص بدل نسازد،‌ مسأله تحت شرايطي مانند تعويق به آن زمان بدون تبديل آن به نظام‌نامه‌ي خاص مورد بررسي قرار مي‌گيرد- يعني، يك نظام‌نامه‌ي عام براي زمان تعيين شده. اگر پيشنهاد خلع يد كميته حاوي شرطي مبني بر تبديل مسأله به يك نظام‌نامه‌ي خاص باشد، درست مانند هر پيشنهاد ديگري مبني بر ساخت يك نظام‌نامه‌ي خاص، به دو- سوم آراء نياز خواهد داشت. (بنگريد به ص. 80 - 177 در ارتباط با اولويتي كه يك موضوع پس از تعويق بايد براي داشته باشد).

از سوي ديگر، يك پيشنهاد خلع يد كميته از بررسي بيشتر يك مسأله كه به وسيله‌ي يك پيشنهاد اصلي به كميته احاله شده باشد، مورد خاص يك پيشنهاد ابطال يا اصلاح مصوبه است (35). وقتي چنين پيشنهاد مبني بر خلع يد كميته به تصويب رسيده باشد، يك پيشنهاد اصلي ديگر لازم است تا موضوعي را كه مرجوع شده، در برابر مجمع قرار دهد،‌ در غير اين صورت موضوع مي‌ميرد.

شكل و نمونه

شكل مورد استفاده براي طرح اين پيشنهاد، وقتي براي يك مسأله‌ مورد بررسي از طرف يك كميته‌ي دائمي به كار رود، چنين است:

عضو الف (اخذ نوبت): پيشنهاد مي‌كنم كميته‌ي مالي از بررسي بيشتر قطعنامه‌ي مربوطه به . . . خلع يد شود.» (حمايت).

در مورد يك كميته‌ي خاص، شكل زير استفاده مي‌شود:

عضو الف (كسب نوبت): پيشنهاد مي‌كنم كميته‌اي كه اين قطعنامه به آن ارجاع شده خلع يد شود». (حمايت).

اگر تمايل به بررسي مسأله در زمان بعد وجود داشته باشد، به هر دو شكل بالا مي‌توان،‌ به عنوان نمونه، اين كلمات را افزود: «و قطعنامه در ساعت 4 بعد از ظهر مورد بررسي قرار بگيرد». (كه در اين مورد يك نظام‌نامه‌ي خاص براي آن زمان خواهد بود)، يا، «و يك نظام‌نامه‌ي خاص براي آن ايجاد شود . . . ). اگر پيشنهاد خلع يد كميته تصويب شود و فاقد شرطي براي بررسي در زمان بعد باشد، و اگر مسأله هنگام بررسي ارجاع شده بوده باشد (به وسيله‌ي يك پيشنهاد فرعي ارجاع)، رئيس نتيجه را اعلا مي‌كند و بي‌درنگ موضوع از كميته گرفته شده را قرائت مي‌كند. به عنوان نمونه:

رئيس: دو سوم آراء مثبت حاصل است و كميته خلع مي‌شود. مسأله در حال حاضر اين قطعنامه است، كه «تصويب مي‌شود. . . ».

[1] Robert’s Rules of Order - Newly Ervised


پذيرش سايت | تماس | نقشه ى سايت | | آمار سايت | بازديد كنندگان : 399 / 366280

 پيگيرى فعاليت سايت fa   پيگيرى فعاليت سايت كارآمدسازي تشكل‌هاي كارفرمايي   پيگيرى فعاليت سايت قانون پارلمان: قواعد بازي دموكراسي   ?    |    سايتهاى پيوندى OPML   ?

سايت با اسپيپ درست شده است 2.1.12 + AHUNTSIC

Creative Commons License