به شبكه اطلاع‌رساني كارفرمايان ايران خوش آمديد!
برگران فارسي قسمت سي و چهارم كتاب «نظام‌نامه‌ انجمن». مترجم‌: داود حسين

قواعد بازي دموكراسي: پيشنهاد روي‌ميزبرداري

15 اسفند 1389

نهمين فصل از كتاب «رابرت روولز آو اوردر» [1] كه با عنوان موقت «نظام‌ نامه انجمن» به فارسي ترجمه شده و به زودي نسخه‌ي كاغذي آن نيز در اختيار علاقمندان به فعاليت‌هاي گروهي دموكراتيك گذاشته خواهد شد، پيشنهادهايي را بررسي كرده است كه يك موضوع را دوباره در برابر مجمع قرار مي‌دهند. يكي از اين پيشنهادها،‌ «روي‌ميزبرداري» است كه قسمت سي و چهارم كتاب به بررسي آن پرداخته و برگردان فارسي آن در ادامه تقديم مي‌شود.

خاطر نشان مي‌كند، در عرف پارلماني،‌ تمام پيشنهادهاي قابل طرح در هر مجمع تصميم‌ گيري گردآوري و در پنج دسته‌ي كلي طبقه بندي شده و روبط بين تمام پيشنهادها نيز، براساس منطق دروني آن‌ها،‌ شناسايي و تعريف شده است. به اين ترتيب، در هر مرحله از مذاكره در مورد يك پيشنهاد اصلي، فقط بعضي از پيشنهادها در دستور هستند و بقيه خارج از دستور قرار مي‌گيرند و رئيس جلسه بايد از طرح آن‌ها در مجمع جلوگيري كند.

گفته مي‌شود عرف پارلماني در تمدن عقل‌گراي يونان باستان ريشه دارد اما در پارلمان انگلستان بود كه به مرور ساخته و پرداخته شد و در آمريكا بود كه براي نخستين بار مكتوب و به صورت كتاب انتشار يافت. نخستين ويرايش معروف‌ترين كتابي كه قواعد عرف پارلماني را گردآوري و ارايه كرده در 19 فوريه سال 1876 منتشر شد. ويرايش دهم همين كتاب در 800 صفحه در سال 2000 منتشر شد و برگردان همين كتاب است كه به علاقمندان تقديم مي‌شود.

تأمل در قواعد عرف پارلماني نشان مي‌دهد كه اين قواعد نقش دستور زبانن در تفكر گروهي را ايفاء مي‌كنند و از نظر حقوقي نيز حكم آئين دادرسي را دارند كه رعايت آن‌ها عادلانه و دموكراتيك بودن روند تصم‌ گيري جمعي را تضمين خواهند كرد.

علاقمندان به خواندن بخش‌هاي ترجمه‌ي شده اين كتاب مي‌توانند به بخش عرف پارلماني سايت «مؤسسه اخلاق پزشكي ايرانيان» و يا بخش عرف پارلماني همين شبكه مراجعه كنند. براي برگزاري كارگاه‌هاي آموزش عرف پارلماني به اينجا ايميل بزنيد.

§ 34 - روي ميز برداري

هدف از پيشنهاد روي ميز برداري اين است كه مجمع پيشنهاد يا يك مجموعه از پيشنهادهاي به هم پيوسته را كه پيش‌تر روي ميزگذاري شده است (بنگريد به 17) دوباره بررسي كند.

ويژگي‌هاي توصيفي استاندارد

پيشنهاد روي‌ ميز برداري:
- 1. از هيچ پيشنهاد در دست بررسي ديگري جلو نمي‌افتد، و در نتيجه وقتي هر پيشنهاد ديگري در دست بررسي باشد، نمي‌تواند مطرح شود؛ اما، تحت شرايطي كه در جمله‌ي بعدي بيان شده است،‌ از پيشنهاد اصلي‌اي كه مطرح شده اما هنوز از سوي رئيس قرائت نشده باشد جلو مي‌افتد. جز هنگامي كه با پيشنهاد تعليق قواعد(25) ارايه ‌مي‌شود، بايد زماني مطرح شود كه هيچ برنامه و قاعده‌اي را مختل نكند، و يا هنگامي كه طرح كارهاي ناتمام، برنامه‌ها‌ي كلي، يا كار جديد طبق نظام‌نامه باشد؛ و نمي‌تواند يك مجموعه از پيشنهادهاي به هم پيوسته را با انتخاب يك فقره‌‌ي واحد از كار قطع كند (زير را بنگريد). از پيشنهادهاي فوريتي و ضمني عقب مي‌افتد اما از پيشنهادهاي فرعي عقب نمي‌افتد.
- 2. مي‌تواند براي هر موضوع يا هر مجموعه‌‌ پيشنهادهاي به هم پيوسته‌اي كه روي‌ ميزگذاري شده، آنگونه كه در پارگراف اول از بخش «قواعد و توضيح‌هاي بيشتر» در زير آمده، كاربرد داشته باشد. با اين حال،‌ تا وقتي كار در دست بررسي، كه با طرح اين پيشنهاد قطع شده، تمام نشود، هيچ پيشنهاد فرعي در مورد پيشنهاد روي ميزبرداري كاربرد ندارد.
- 3. وقتي كس ديگري نوبت دارد خارج از نظام‌نامه است؛ اما يك عضو مي‌تواند در اخذ نوبت براي طرح اين پيشنهاد پيش از طرح يك پيشنهاد اصلي جديد ادعاي اولويت كند، يا مي‌تواند براي طرح پيشنهاد روي ميزبرداري، پس از آنكه يك پيشنهاد اصلي جديد مطرح شده اما هنوز از سوي رئيس قرائت نشده باشد، درخواست نوبت كند (زير را بنگريد).
- 4. بايد حمايت شود.
- 5. قابل مذاكره نيست.
- 6. قابل اصلاح نيست.
- 7. به اكثريت آراء‌ نياز دارد. 8. نمي‌تواند بررسي مجدد شود.

قواعد و توضيح‌هاي بيشتر

محدوديت‌هاي زماني روي‌ميزبرداري يك موضوع. موضوعي كه روي ميز قرار گرفته همانجا باقي مي‌ماند و مي‌تواند در جريان همان اجلاس(8)، يا، اگر اجلاس عادي بعدي پيش از سپري شدن يك فاصله زماني سه‌ ماهه برگزار شود (بنگريد به ص.88)، همچنين در اجلاس آتي بعد از روي‌ميزگذاري، روي‌ميزبرداري شود. اگر در اين محدوده‌هاي زماني روي‌ميزبرداري نشود، موضوع مي‌ميرد، هرچند مي‌تواند بعداً به عنوان يك پيشنهاد جديد مطرح شود.

تحق اولويت نسبت به يك پيشنهاد اصلي جديد. در مجامع عادي يك موضوع فقط براي روي‌ميز‌گذاري به صورت موقت پيشنهاد مي‌شود، با اين توقع كه پس از تعيين تكليف موضوع قطع‌كننده يا در يك زمان مناسب‌تر دوباره مورد بررسي قرار بگيرد. در نتيجه، به محض آنكه امر يا موضوع قطع‌كننده تعيين تكليف شود، هر عضوي مي‌تواند در پي اخذ نوبت براي طرح پيشنهاد روي‌ميزبرداري آن موضوع باشد، يا، مادام كه روي ميز است، تحت شرايطي كه در خصوصيت استاندارد شماره يك بالا گفته شد، مي‌تواند چنين كند - به استثناء زماني كه پيشنهاد ديگري در دست بررسي باشد يا مجموعه‌ي پيشنهاد‌هاي مرتبط با يك موضوع، همانطور كه در بند آتي توصيف خواهد شد، طرح شود. اگر عضوي براي طرح پيشنهاد روي‌ميز‌برداري بلند شده تا نوبت بگيرد، اما رئيس به عضو ديگري كه در همان زمان بلند شده نوبت داده باشد، بايد ايستاده باقي بماند و بگويد كه او براي اين مقصود بلند شده است، در آن صورت رئيس بايد به او وقت بدهد. يا،‌ حتي پس از آنكه پيشنهاد جديدي مطرح شد اما پيش از آنكه رئيس آن را قرائت كند، اگر عضوي با سرعت برخيزد و بگويد كه براي طرح پيشنهاد روي‌ميزبرداري آن موضوع برخاسته است، بايد به او نوبت داده شود. اصل اين است كه، اگر مجمع هم علاقمند باشد، پيشنهادي كه قبلاً تحت نظارت مجمع فقط به صورت موقت تعيين تكليف شده (بنگريد به ص. 88 ، 30 - 329) حق دارد تا از يك پيشنهاد جديد جلو بيافتد.

حتي اگر هيچ موضوعي در دست بررسي نباشد، پيشنهاد روي‌ميزبرداري نمي‌تواند با طرح يك فقره‌ي واحد از كار، يك مجموعه پيشنهاد به هم وابسته را قطع كند، بلكه بايد منتظر بماند تا كل مجموعه‌ تعيين تكليف شود. به عنوان نمونه، چنين مجموعه‌اي از پيشنهادها در جريان بررسي هستند:
- • وقتي مجمع تازه به تعليق قواعد رأي داده و مجاز ساخته تا يك پيشنهاد اصلي خاص مطرح شود؛
- • وقتي تازه يك موضوع، با اين هدف اعلام شده كه پيشنهاد ديگري پذيرفته شود، روي‌ميزگذاري شده باشد؛
- • وقتي يك اقدام قبلي تازه ابطال شده (35) تا يك پيشنهاد اصلي مخالف مطرح شود؛ يا
- • وقتي يك پيشنهاد اصلي، درست پس از آنكه عضوي در جريان گفتگو اعلام كرده باشد اگر به آن پيشنهاد رأي ندهند او پيشنهاد متفاوتي كه شامل آن مورد نيز مي‌شود را مطرح خواهد كرد، رأي نياورده باشد.

در تمام موارد بالا، تا پيشنهاد اصلي كه مشخص هم شده، مطرح و تعيين تكليف نشود، پيشنهاد برداشتن موضوع ديگر از روي ميز خارج از نظام‌نامه است.

وضعيت موضوع روي‌ميزبرداري شده. وقتي موضوعي از روي ميز برداشته مي‌شود، همراه با تمام پيوست‌هايش، درست همانطور كه روي‌ميزگذاري شد، در معرض مجمع قرار مي‌گيرد. اگر هنگامي كه يك قطعنامه روي‌ ميز گذاشته شد، اصلاحيه‌ها و پيشنهاد ارجاع در دست بررسي بوده باشند، در اين صورت هنگامي كه از روي ميز برداشته مي‌شود، نخستين موضوع رأي‌گيري پيشنهاد ارجاع است. اگر پيشنهاد تأخير موقت به يك قطعنامه پيوست باشد،‌ همين امر صدق مي‌كند، مگر آنكه قطعنامه تا بعد از زمان پيشنهادي براي به تعويق انداختن از روي ميز برداشته نشود، كه در اين صورت پيشنهاد تعويق ناديده گرفته خواهد شد. اگر موضوع در همان روزي كه روي‌ميزگذاري شد، روي‌ميزبرداري شود، اعضائي كه از حق صبحت كردن خود استفاده كرده باشند، بار ديگر نخواهند توانست در مورد همان موضوع صحبت كنند: اما روز ديگر، به سخنراني‌هاي پيشتر ارايه شده توجهي نمي‌شود. با اين وجود، اگر موضوعي كه كفايت مذاكره يا كميت مذاكره در مورد آن‌ اعمال شده باشد، در همان اجلاس، حتي در يك روز ديگر - مثلاً در يك كنوانسيون، روي‌ميزبرداري شود، اين پيشنهادها مورد توجه قرار نمي‌گيرند. در اجلاس بعدي، تمام اين ترتيب‌ها اعمال مي‌شوند و قواعد عادي گفتگو اعمال خواهند شد.

شكل و نمونه

شكل مورد استفاده براي طرح اين پيشنهاد، به عنوان نمونه، اين طور است: «پيشنهاد مي‌كنم قطعنامه‌ي مربوط به . . . و اصلاحيه‌هاي آن روي‌ميزبرداري شود».

اگر عضو الف، كه براي طرح چنين پيشنهادي بلند شده تا نوبت بگيرد، مشاهده كند كه رئيس به عضو ديگري كه تقريباً در همان زمان بلند شده نوبت داد و او ظاهراً مي‌خواهد پيشنهاد جديدي مطرح كند، رويه به شكل زير خواهد بود:

عضو الف (ايستاده باقي مي‌ماند و سخن ديگران را قطع مي‌كند:) «جناب رئيس، من با نيت طرح پيشنهاد روي‌ميزبرداري بلند شد‌ه‌ام».

عضو الف، بعد از كسب اجازه‌ي صحبت، مي‌تواند پيشنهاد كند «پيشنهاد مربوط به . . . موضوع، روي‌ميزبرداري شود».

اگر عضو الف براي گرفتن نوبت پيش از آنكه رئيس به عضو ديگري نوبت بدهد كه پيشتر پيشنهاد جديدي مطرح كرده است، بلند نشود، عضو الف مي‌تواند پيش از آنكه رئيس پيشنهاد را قرائت كند به سرعت برخيزد و خطاب به رئيس بگويد:

- عضو الف: جناب رئيس.
- رئيس: براي چي عضو محترم بلند شده‌اند؟
- عضو الف: من براي طرح پيشنهاد . . . [و ادامه‌ي مطلب، مانند مورد بالا] بلند شده‌ام».

[1] Robert’s Rules of Order


پذيرش سايت | تماس | نقشه ى سايت | | آمار سايت | بازديد كنندگان : 342 / 366280

 پيگيرى فعاليت سايت fa   پيگيرى فعاليت سايت كارآمدسازي تشكل‌هاي كارفرمايي   پيگيرى فعاليت سايت قانون پارلمان: قواعد بازي دموكراسي   ?    |    سايتهاى پيوندى OPML   ?

سايت با اسپيپ درست شده است 2.1.12 + AHUNTSIC

Creative Commons License