به شبكه اطلاع‌رساني كارفرمايان ايران خوش آمديد!
ترجمه‌ي قسمت سي و سوم كتاب «نظام‌نامه‌ي انجمن». مترجم: داود حسين

انواع تقاضا‌ها و تحقيق‌هاي پارلماني

23 بهمن 1389
شنبه 12 فوريه 2011 بوسيله ى ژنرال هنري مارتين رابرت

در جريان برگزاري هر مجمع تصميم‌گيري ممكن است از سوي اعضاء حاضر در مجمع، انواع تقاضا‌ها و تحقيق‌ها مطرح شود كه چه بسا هيچ ارتباط مستقيمي با موضوع در دست بررسي مجمع نداشته باشند. تكليف اين تقاضا‌ها چيست؟ به بيان ديگر، اين تقاضا‌ها تحت چه قواعدي بايد مطرح شوند و مورد بررسي قرار بگيرند؟

آنچه كه به عنوان «عرف پارلماني» شناخته مي‌شود مجموعه‌ي قواعد منسجم و هماهنگ ناظر بر روش طرح و بررسي انواع پيشنهادها در هر مجمع تصميم گيري است به نحوي كه روش عادلانه‌ي بررسي پيشنهادها و رسيدن به تصميم را تضمين كنند. گفته مي‌شود كه اين قواعد ريشه در تمدن عقل گراي يونان باستان دارد اما در پارلمان انگلستان بود كه به مرور ساخته و پرداخته شد و در ايالات متحد آمريكا بود كه براي نخستين بار گردآوري و به صورت كتاب منتشر شد. ژنرال هنري مارتين رابرت يكي از كساني بود كه اين قواعد را گردآوري و در كتابي با عنوان «رابرت رولز آو اوردر» منتشر كرد. ويرايش دهم اين كتاب در 800 صفحه و در سال 2000 منتشر شد و اكنون انجمن‌ها و سازمان‌هاي عضويتي اين كتاب يا كتاب‌هاي مشابه آن را به عنوان مرجع پارلماني خود بر‌مي‌گزينند تا مجامع خود را بر اساس اين قواعد استاندارد و عادلانه اداره كنند.

اين قواعد روابط منطقي و دروني موجود در انواع پيشنهادها را استخراج كرده و بر اساس آن‌هاست كه انواع پيشنهادها نسبت به هم اولويت بندي مي‌شوند و براساس همين اولويت بندي است كه در مجمع مطرح شده و مورد رسيدگي قرار مي‌گيرند. به اين ترتيب مي‌توان گفت كه اين قواعد تا حدود زيادي شبيه قواعد دستور زبان است كه امكان هم‌ انديشي گروهي و رسيدن به تصميم برآمده از يك روش عادلانه را تضمين مي‌كنند.

به دليل اهميت اين قواعد به عنوان مبناي هر نوع تصميم‌گيري دموكراتيك، ترجمه‌ي فارسي كتاب از طريق اينترنت در اختيار علاقمندان قرار مي‌گيرد و نسخه‌ي كاغذي آن نيز به زودي منتشر خواهد شد.

در ادامه، ترجمه‌ي قسمت سي و دوم كتاب «رابرت رولز آو ارودر» كه با عنوان موقت «نظام‌نامه‌ي انجمن» به فارسي ترجمه شده تقديم مي‌شود. براي قرائت قسمت‌‌هاي تا كنون منتشر شده‌ي اين كتاب در جهان مجازي به بخش «عرف پارلماني» سايت «مؤسسه اخلاق پزشكي ايرانيان» و يا همين سايت مراجعه كنيد. علاقمندان به برگزاري كلاس‌هاي حضوري آموزش عرف پارلماني مي‌توانند به اينجا ايميل بزنند.

§ 33 - تقاضا‌ها و تحقيق‌‌ها

اعضاء ممكن است بخواهند در ارتباط با كار جاري در يك نشست،‌ اطلاعاتي كسب كنند يا كاري انجام دهند يا داده باشند كه مستلزم كسب اجازه از مجمع باشد. هر عضوي مي‌تواند انواع تقاضاها و تحقيق‌هاي در پي آمده را مطرح كند: (لف) تحقيق پارلماني؛ (ب) اخطار اطلاعاتي؛ (پ) كسب اجازه براي پس‌گيري يا اصلاح پيشنهاد؛ (ت) قرائت گزارش نوشته‌ها؛ و (ث) و هر نوع تقاضاي ديگر.

خصوصيات توصيفي استاندارد

با توجه به تقاضا‌ها و تحقيق‌هاي ناشي از امور مجمع كه در بالا فهرست شد، قواعد زير كاربرد دارند:
- 1. تمام آن‌ها از هر پيشنهاد ديگري كه با مقاصدشان مرتبط باشند جلو مي‌افتند، و هرگاه هيچ پيشنهادي در دست بررسي نباشد مي‌توانند مطرح شوند. پيشنهادي در مورد يك درخواست كه در دست بررسي است از تمام پيشنهاد‌هاي فوريتي و از ساير پيشنهادهاي ضمني عقب مي‌افتد.
- 2. تمام آن‌ها مي‌توانند در ارجاع به هر پيشنهاد يا وضعيت پارلماني كه از آن ناشي مي‌شوند به كار روند. هيچ پيشنهاد فرعي‌اي نمي‌تواند در مورد آن‌ها كاربرد داشته باشد.
- 3. هرگاه مستلزم توجه فوري باشند اگر فرد ديگري نوبت داشته باشد طبق نظام‌نامه هستند.
- 4. تحقيق پارلماني و اخطار اطلاعاتي به حمايت نياز ندارند. درخواست‌هاي ديگر هم مستلزم حمايت نيستند، جز هنگامي كه رسماً توسط طرح كننده درخواست مطرح شود. پيشنهاد تصديق تقاضاي عضو ديگر به حمايت نياز ندارد،‌ چون دو عضو اظهار علاقه كرده‌اند كه مسأله مطرح شود - ارايه‌ دهنده‌ي تقاضا و طرح كننده‌ي پيشنهاد.
- 5. هيچ كدام قابل مذاكره نيستند.
- 6. هيچ كدام قابل اصلاح نيستند.
- 7. در مورد تحقيق پارلماني و اخطار اطلاعاتي رأي‌گيري نمي‌شود. بقيه‌ي تقاضا‌ها به اكثريت آراد نياز دارد تا تصديق شوند، و بيشتر با اتفاق آراء مورد توافق قرار مي‌گيرند. وقتي براي بازپيشنهادي خيلي دير باشد،‌ اجازه‌ي پس گرفتن پيشنهاد يا تجديدنظر به اتفاق آراء نياز خواهد داشت (ص. 306، خ 16 تا 20)، يا پس‌گيري پيش‌آگهي يك پيشنهاد مطرح شده مستلزم چنين اخطاري است (ص. 116تا 118).
- 8. تحقيق پارلماني و اخطار اطلاعاتي مورد تجديد‌نظر قرار نمي‌گيرند. رأي در مورد درخواست اجازه براي اصلاح يك پيشنهاد، قرائت سند، و در مورد ساير حقوق مي‌تواند مورد تجديد نظر قرار بگيرد. در مورد تقاضاي اجازه‌ي پس‌گيري يك پيشنهاد،‌ فقط رأي منفي مي‌تواند مورد تجديد نظر قرار بگيرد.

قواعد بيشتر و توضيح‌ (با فرم‌ها)

الف. تحقيق پارلماني. تحقيق پارلماني پرسشي است كه رئيس را مخاطب قرار مي‌دهدتا در مورد يكي از مواد قانون پارلمان يا قواعد سازمان مربوط به موضوع در دست بررسي اطلاعاتي كسب كند. پاسخ دهي به چنين پرسش‌هايي، وقتي به يك عضو كمك كند تا پيشنهاد مناسبي ارايه دهد،‌ اخطار نظام‌نامه‌اي‌ مناسبي بدهد،‌ يا وضعيت پارلماني يا تأثير يك پيشنهاد را درك كند، وظيفه‌ي رئيس است. با اين حال،‌ رئيس مجبور نيست به پرسش‌هاي فرضي پاسخ بدهد. براي طرح يك تحقيق، محقق برمي‌خيزد،‌ و نوبت مي‌گيرد،‌ و خطاب به رئيس مي‌گويد:

-عضو الف: خانم رئيس، تحقيق پارلماني،‌ لطفاً.
- رئيس: عضو محترم تحقيق پارلماني مطرح مي‌كند.
- عضو الف: آيا اكنون طرح پيشنهاد كفايت مذاكره طبق نظام‌نامه‌ است؟

پاسخ رئيس به تحقيق پارلماني موضوع فرجام‌خواهي نخواهد بود،‌ چون يك نظر است و نه يك حكم. عضو حق دارد برعكس آن نظر عمل كند، با اين حال،‌ اگر حكمي خارج از نظام‌نامه صادر شود، چنان حكمي را فرجام خواهي كند. اگر يك تحقيق پارلماني وقتي كه عضو ديگري نوبت داشت مطرح شود و يك پاسخ فوري نياز نداشته باشد،‌ رئيس مي‌تواند پاسخ را تا انقضاي نوبت به تأخير بياندازد.

ب. اخطار اطلاعاتي. يك اخطار اطلاعاتي درخواستي از رئيس است، يا از طريق او از مقام يا عضوي ديگر، براي اطلاعات مرتبط با موضوع در دست بررسي اما نه در ارتباط با رويه‌ي پارلماني. خطاب به رئيس، مانند تحقيق پارلماني به شكل زير عمل مي‌شود:

-عضو الف: آقاي رئيس، اخطار اطلاعاتي دارم. [يا،‌ اخطار اطلاعاتي،‌ لطفاً].
- رئيس: عضو محترم اخطار اطلاعاتي را اعلام مي‌كند.
- عضو الف: آيا نمايندگان كنوانسيون در اين نشست گزارش خواهند داد؟

يا:

عضو الف: اين پيشنهادها هزينه‌ها را افزايش خواهد داد. آيا خزانه دارد تراز مالي را اعلام مي‌كند؟‌

اگر اطلاعات مورد نظر عضو كه صحبت مي‌كند باشد، محقق ممكن است شكل زير را به كار ببرد:

عضو الف: خانم رئيس، عضو محترم اجازه‌ي يك سؤال را خواهد داد؟

يا:

عضو الف: آقاي رئيس، مي‌خواهم از عضو محترم يك سؤال بپرسم.

اگر سخنران به قطع سخنانش رضايت بدهد، زمان صرف شده از وقت مجاز او كسر خواهد شد. بنا بر اين، رئيس از سخنران مي‌پرسد آيا مايل است سخنانش قطع شود، و اگر مايل بود،‌ به محقق مي‌گويد كه شروع كند. هرچند رئيس معمولاً در جريان تبادل‌هاي بعدي ساكت باقي مي‌ماند،‌ سؤال، جواب، و نتايج اين مذاكره از طريق شخص ثالث رئيس صورت مي‌پذيرد. براي حفظ آداب، اعضاء مجاز نيستند به طور مستقيم با يكديگر بحث كنند. تحقيقي از اين نوع مي‌تواند به منظور يادآوري يك نكته به سخنران يا تكذيب موضع او نيز مطرح شود؛ اما هميشه بايد در قالب سؤال ارايه شود.

پ. درخواست اجازه براي پس‌گيري يا اصلاح يك پيشنهاد. شرايط پس‌گيري يا اصلاح يك پيشنهاد بستگي به اين دارد كه پيشنهاد دهنده چقدر زود تمايلش به پس‌گيري يا اصلاح پيشنهادش را مطرح كند. كسب اجازه براي انجام چنين كاري فقط وقتي الزامي است كه پيشنهاد مربوط به او از سوي رئيس به عنوان يك پيشنهاد در دست بررسي قرائت شده باشد. پيش از آنكه يك پيشنهاد از سوي رئيس قرائت شود، در تملك پيشنهاد دهنده است، كه مي‌تواند آن را پس بگيرد يا اصلاح كند بدون اينكه رضايت كسي را بخواهد. به اين ترتيب، در فاصله‌ي كوتاه بين طرح يك پيشنهاد و زماني كه رئيس با قرائت آن پيشنهاد را در برابر مجمع قرار مي‌دهد،‌ پيشنهاد دهنده مي‌تواند پيشنهاد خود را به شكل زير پس بگيرد:

عضو الف (كه پيشنهاد داده): خانم رئيس، پيشنهاد را پس مي‌گيرم.

يا:

عضو الف (كه پيشنهاد داده): آقاي رئيس، مايلم پيشنهادم را با خط زدن كلمه‌ي «درخواست»‌ و گنجاندن كلمه‌ي «اصرار» اصلاح كنم.

در همان فاصله نيز، عضو ديگر مي‌تواند بپرسد آيا پيشنهاد دهنده مايل است پيشنهادش را پس بگيرد يا اصلاح آن را بپذيرد، درخواستي كه پيشنهاد دهنده مي‌تواند آن را بپذيرد يا رد كند. در يك چنين موردي رئيس هم اعلام مي‌كند؛ «پيشنهاد پس‌گرفته شد»، يا پيشنهاد اصلاح شده را قرائت مي‌كند. اگر پيشنهادي اصلاح شود، حمايت كننده مي‌تواند حمايت خود را پس بگيرد. وقتي حمايت كننده حمايت خود را از يك پيشنهاد اصلاح شده پس گرفت، عضوي كه اصلاحيه داده،‌ در واقع از آن حمايت كرده است.

پس از قرائت يك پيشنهاد از سوي رئيس،‌ آن پيشنهاد به نشست به عنوان يك كل تعلق دارد، و پيشنهاد دهنده مي‌بايست اجازه‌ي مجمع براي پس‌گيري يا اصلاح پيشنهاد خودش را، طبق قواعدي كه در خصوصيات استاندارد 1 تا 8 بالا بيان شد، درخواست كند. در چنين حالتي رويه به شكل زير است.

براي پس‌گيري پيشنهادي كه در برابر مجمع قرار دارد، عضوي كه آن را طرح كرده مي‌تواند از شكل زير استفاده كند:‌

عضو الف (كه پيشنهاد داده): خانم رئيس، اجازه مي‌خواهم پيشنهاد را پس بگيرم.

رئيس ابتداء با اين مورد به عنوان درخواست يك توافق آراء رفتار مي‌كند. يعني اگر مخالفتي نباشد، بيانش اين است:

رئيس: در صورتي كه مخالفتي نباشد [مكث] پيشنهاد پس گرفته مي‌شود.

اگر مخالفتي نباشد،‌ رئيس طبق صلاحديد خودش مي‌تواند با درخواست موافقت كند، يا هر عضو ديگر به جز آن كس كه درخواست كرده مي‌تواند پيشنهاد كند كه «با مجوز پس‌گيري پيشنهاد موافقت شود». اگر عضوي غير از آن كس كه درخواست كرده پيشنهاد كند،‌ نيازي به حمايت ندارد، زيرا طراح پيشنهاد موافق با مجوز و درخواست‌كننده‌ي مجوز مطمئناً هر دو طرفدار اين نكته هستند.

درخواست پس‌گيري يك پيشنهاد، يا طرح پيشنهادي مبني بر موافقت با اين درخواست،‌ در هر زماني پيش از آنكه اخذ رأي در مورد آن آغاز شده باشد، حتي اگر آن پيشنهاد اصلاح شده باشد، و حتي اگر پيشنهاد‌هاي فرعي يا ضمني در دست بررسي باشند، مي‌تواند مطرح شود. اگر پيشنهاد اصلي پس گرفته شود تمام چنين پيشنهادهايي كه به پيشنهاد اصلي وابسته هستند، متوقف مي‌شوند و ديگر نيازي به تعيين تكليف ندارند. هر عضوي مي‌تواند پيشنهاد كند كه طراح يك پيشنهاد درخواست مجوز پس‌گيري پيشنهاد خود را مطرح كند، و پيشنهاد كننده، طبق انتخاب خودش مي‌تواند بپذيريد يا نپذيرد.

پس از آنكه يك موضوع تفكيك شد،‌ يك يا چند بخش آن مي‌تواند بدون تأثير بر ساير بخش‌ها پس‌گيري شود. يك پيشنهاد تجديدنظر (37)،‌ يا، يك اطلاعيه‌ي قبلي در مورد پيشنهادي كه به چنين اطلاعيه‌اي نياز دارد (ص.18 - 116)، نمي‌توانند پس‌گيري شوند مگر آنكه براي آن اجماعي عمومي وجود داشته باشد.

بعد از پس‌گيري يك پيشنهاد، وضعيت چنان مي‌شود كه انگار اصلاً مطرح نشده بوده است؛ بنا بر اين، همان پيشنهاد مي‌تواند در همان نشست دوباره مطرح شود.

براي تعديل يك پيشنهاد پس از قرائت از سوي رئيس،‌ پيشنهاد دهنده، مانند مورد پس‌گيري يك پيشنهاد، درخواست مجوز اين كار را مي‌كند. اگر مخالفتي نباشد،‌ رئيس پيشنهاد تعديل شده را قرائت مي‌كند اگر كسي مخالفت كند،‌ در آن صورت رئيس بايد تعيين كند كه آيا يك اصلاحيه‌ي هم‌معناي تعديل درخواستي مي‌تواند در دستور باشد يا نه. اگر نباشد، تعديل نبايد مطرح شود مگر آنكه پيشنهاد تعليق قواعد مطرح شده و به تصويب برسد. اگر پيشنهاد براي چنان اصلاحيه‌اي طبق نظام‌نامه باشد، رئيس مي‌تواند آن را فرض بگيرد يا هر عضوي مي‌تواند به صورت رسمي آن را مطرح كند. اين اصلاحيه اگر از سوي همان كسي كه در اصل درخواست تعديل كرده بود طرح شود نياز به حمايت دارد. قواعد ناظر بر اصلاحيه‌ها دنيال مي‌شوند (بنگريد به 12). يك پيشنهاد در دست برسي، حتي اگر پيشنهاد دهنده اعلام كند كه اصلاحيه را «مي‌پذيريد»، فقط با رأي يا اجماع عمومي مجمع مي‌تواند اصلاح شود. (نيز بنگريد به «اصلاحات دوستانه» در ص 154)

ت. درخواست قرائت نوشته‌ها. اگر عضوي مخالفت كند، يك عضو حق ندارد بدون كسب اجازه از مجمع، به عنوان بخشي از سخنان خود از روي روزنامه يا كتاب بخواند - يا از منشي بخواهد چنين كند. اين قاعده عليه استفاده از قرائت مطالب به عنوان وسيله‌اي براي كش دادن به مذاكره و به تأخير انداختن كارهاست. با اين حال، دادن اجازه‌ي قرائت گزيده‌هاي چابي كوتاه و مرتبط در جران مذاكره تا حدي كه سوءاستفاده از موقعيت نباشد مرسوم است. اگر عضوي تمايل به چنين كاري داشته باشد، ضمن سخنراني در مذاكره، مي‌تواند بگويد: «اگر مخالفتي نيست، مي‌خواهم . . . [توضيح ماهيت و حجم مطلب] را قرائت كنم». اين عضو سپس مي‌تواند مطلب را بخواند مگر آنكه عضو ديگري مخالفت كند٭. در چنين موردي، در هر زمان تا وقتي كه سخنران قرائتش را تمام كند،‌ عضو ديگر مي‌تواند با مخالفت خود، كه بايد خطاب به رئيس باشد سخن او را قطع كند. يا،‌ اگر سخنران تمايل به قرائت نوشته‌ دارد، او مي‌تواند به طور رسمي درخواست اجازه كند: « جناب رئيس، تقاضاي اجازه‌ي قرائت . . . [به اختصار نوشته را شرح مي‌دهد] را دارم»؛ و رئيس سپس مي‌پرسد مخالفتي هست. در هر دو حال، اگر مخالفتي باشد، رئيس مي‌تواند طبق نظر خودش، اعطاء مجوز را به رأي بگذارد، يا هر عضوي مي‌تواند پيشنهاد «اعطاء مجوز قرائت نوشته» را مطرح كند. چنين پيشنهادي به حمايت نياز ندارد مگر آنكه از سوي كسي مطرح شده باشد كه متقاضي مجوز است. اقدام مجمع مبني بر اعطاء مجوز قرائت مي‌تواند در هر زمان در تا خاتمه‌ي قرائت نوشته مورد تجديد نظر قرار بگيرد.

بند پيش‌گفته فقط در مورد نوشته‌ها يا اسنادي كاربرد دارد كه در برابر مجمع براي اقدام مطرح نشده باشد. هرگاه نوشته‌اي براي اقدام در برابر مجمع مطرح شوتد، حق هر عضو است كه آن نوشته يك بار قرائت شود؛ و، اگر مذاكره يا اصلاحيه‌اي در كار باشد، پيش از آنكه از اخذ رأي از اعضاء بايد بار ديگر قرائت شود. به جز اين مورد كه گفته شد، هيچ عضوي حق ندارد بدون كسب اجازه از مجمع چيزي قرائت كند. اما هرگاه عضوي درخواست كند سندي كه در نزد مجمع است قرائت شود - طبعاً به خاطر كسب اطلاعات و نه به تأخير انداختن كارها - و هيچ كس هم مخالفت نكند، رئيس معمولاً بايد اجازه‌ي قرائت را صادر كند. اگر مخالفتي باشد، اكثريت آراء لازم است تا اجازه‌ي قرائت صادر شود. اگر هنگام قرائت نوشته‌ي در دست بررسي عضوي از سالن غائب باشد، حتي غيبت موجه، نمي‌تواند بر قرائت دوباره‌ي آن اصرار كند؛ در اين حالت، منافع مجمع از يك عضو واحد بسيار مهم‌تر است.

ث. تقاضاهاي ديگر. هرگاه عضوي تمايل به طرح تقاضايي داشته باشد كه تحت چهار نوع تقاضايي كه توصيف شد نگنجد - به عنوان نمونه، تقاضاي بيان برخي نكات يا ارايه‌ي يك سخنراني در زماني كه موضوعي در دست بررسي نباشد - او برمي‌خيزد، خطاب به رئيس، و، به محض آنكه توجه رئيس معطوف به او شد، درخواست خود را بيان مي‌كند. هرچند لازم نيست منتظر بماند تا رئيس به او وقت بدهد و مي‌تواند خواسته‌ي خود را حتي وقتي كه عضو ديگري وقت گرفته باشد‌،‌ بيان كند، اما هرگز نبايد سخن عضو ديگر را قطع كند مگر آنكه فوريت مسأله آن را توجيه كند. به طور كلي، چنين مسائلي با توافق آراء يا به صورت غيررسمي حل و فصل مي‌شوند، اما اگر مخالفتي باشد، براي موافقت با درخواست مي‌توان يك پيشنهاد مطرح كرد. اگر توضيحي لازم باشد، مي‌تواند درخواست يا داده شود، اما اين درخواست نبايد مورد مذاكره قرار بگيرد. با اين درخواست‌ها بايد به نحوي رفتار شود كه قطع روند كارها در حد درخواست‌هاي عادلانه كم باشد.


پذيرش سايت | تماس | نقشه ى سايت | | آمار سايت | بازديد كنندگان : 431 / 403715

 پيگيرى فعاليت سايت fa   پيگيرى فعاليت سايت كارآمدسازي تشكل‌هاي كارفرمايي   پيگيرى فعاليت سايت قانون پارلمان: قواعد بازي دموكراسي   ?    |    سايتهاى پيوندى OPML   ?

سايت با اسپيپ درست شده است 2.1.12 + AHUNTSIC

Creative Commons License