به شبكه اطلاع‌رساني كارفرمايان ايران خوش آمديد!
عرف پارلماني: قواعد روش دموكراسي

تفكيك موضوع

4 دي 1389. مترجم:‌ داود حسين
شنبه 25 دسامبر 2010 بوسيله ى ژنرال هنري مارتين رابرت

«تفكيك موضوع» عنوان يكي از پيشنهادهايي است كه در عرف پارلماني مطرح مي‌شود. خصوصيات توصيفي استاندارد اين پيشنهاد در قسمت بيست و هفتم از كتاب «نظام‌ نامه‌ اينجمن» تشريح شده است. ترجمه‌ي اين قسمت از كتاب در ادامه تقديم مي‌شود.

گفتني است كه مجموعه‌ي پيشنهادهاي قابل طرح در هر مجمع تصميم‌ گيري، به صورت انتزاعي، شناسايي و دسته بندي شده‌، و به اين ترتيب،‌ اولويت پيشنهادها نسبت به يكديگر،‌ با توجه به كاركرد آن‌ها در يك مجمع تصميم‌ گيري، رده بندي شده است. در نتيجه، در هر لحظه از فرايند مذاكره در مورد يك موضوع، فقط طرح پيشنهادهاي خاصي در دستور است و هر عضو مجمع اگر پيشنهاد نامربوطي طرح كند خارج از دستور تلقي شده و مورد بررسي قرار نمي‌گيرد. اين نظام رتبه‌ بندي شده‌ي پيشنهاد‌ها، كه عادلانه بودن روند تصميم‌ گيري دموكراتيك را تضمين مي‌كند،‌ در ايران شناخته شده نيست. به همين خاطر، متن كامل ويرايش دهم كتاب «قواعد انجمن رابرت» كه در سال 2000 در 800 صفحه انتشار يافته، به فارسي ترجمه شده و به زودي به صورت يك مرجع فعاليت‌هاي انجمني در اختيار علاقمندان گذاشته خواهد شد.

اين كتاب مجموعه‌ي قواعدي را تشريح كرده است كه در جهان به عنوان «رويه پارلماني» يا «قانون پارلمان» شناخته مي‌شود و معمولاً تمام انجمن‌ها و سازمان‌هاي عضويتي و دموكراتيك مجامع تصميم‌گيري خود را بر اساس اين قواعد برگزار مي‌كنند و اساسنامه بخش بسيار كوچكي از اين قواعد است كه يك انجمن را از ساير انجمن‌ها متمايز مي‌سازد

تا كنون بخش‌هاي قبل توجهي از كتاب «قواعد انجمن رابرت» با عنوان موقت «نظام‌ نامه انجمن» به فارسي ترجمه شده و در سايت «مؤسسه اخلاق پزشكي ايرانيان» و در بخش «عرف پارلماني» همين سايت در دسترس است.

با اين مقدمه، ترجمه قسمت 27 كتاب تقديم مي‌شود:

§ 27 - تفكيك موضوع

وقتي پيشنهاد مرتبط با يك موضوع واحد از چند قسمت تشكيل شده باشد، به نحوي كه هر قسمت با حذف ساير قسمت‌ها بتواند به عنوان يك موضوع كامل مطرح شود، اين قسمت‌ها را مي‌توان - با تصويب پيشنهاد تفكيك [1] موضوع جداگانه بررسي و به رأي گذاشت انگار كه موضوع‌هاي مستقلي بوده‌اند.

بعضي پيشنهادها نيز هستند كه به درخواست يك عضو منفرد نيز بايد تفكيك شوند، كه پيشنهاد رسمي تفكيك موضوع در مورد آن‌ها به كار نمي‌رود (بنگريد به ص.265). هشت خصوصيت توصيفي استاندارد زير فقط در مورد پيشنهاد ضمني تفكيك موضوع صدق مي‌كند.

خصوصيات توصيفي استاندارد

پيشنهاد ضمني تفكيك موضوع:

- 1. از پيشنهاد اصلي و پيشنهاد فرعي تعويق دائم [2] جلو مي‌افتد. اگر در مورد يك اصلاحيه به كار رود، از آن اصلاحيه نيز جلو مي‌افتد؛ اما پيشنهاد تفكيك كردن پيشنهاد اصلي هنگامي كه يك پيشنهاد اصلاحي بر پيشنهاد اصلي در دست بررسي باشد قابل طرح نيست. از تمام پيشنهادهاي فرعي به جز تعويق دائم، اصلاح، و كميت مذاكره؛ از تمام پيشنهادهاي خاص؛ و از تمام پيشنهادهاي ضمني قابل طرح عقب مي‌افتد. هرچند بهتر آن است كه يك موضوع در ابتداء مطرح شدن تفكيك شود، با اين حال، پيشنهاد تفكيك موضوع در هر زماني كه يك پيشنهاد اصلي، اصلاحيه‌اي كه قصدش تفكيك كردن باشد، يا پيشنهاد تعويق دائم بلافاصله در دست بررسي باشند - حتي پس از آنكه پيشنهاد كفايت مذاكره در دستور بوده باشد، مي‌تواند مطرح شود.
- 2. مي‌تواند در مورد پيشنهادهاي اصلي و اصلاحيه‌هاي آن‌ها نيز كاربرد داشته باشد به شرطي كه مستعد تفكيك باشند [3] (زير را بنگريد). هيچ پيشنهاد فرعي نمي‌تواند به تنهايي در مورد آن به كار رود به جز پيشنهاد اصلاح و (به نيت متوقف كردن اصلاح آن) كفايت مذاكره؛ اما هنگامي كه اين پيشنهاد در دست بررسي باشد، پيشنهاد اصلي مي‌تواند ارجاع،‌ تعويق يا روي‌ميزگذاري شود، و پيشنهاد تفكيك موضوع نيز همان روندي را طي خواهد كرد كه پيشنهاد اصلي طي مي‌كند.
- 3. وقتي كس ديگري نوبت گرفته باشد خارج از نظام‌نامه است.
- 4. بايد حمايت شود.
- 5. غيرقابل مذاكره است.
- 6. قابل اصلاح است.
- 7. به اكثريت آراء نياز دارد.
- 8. نمي‌تواند مورد تجديد‌نظر قرار بگيرد.

قواعد و توضيح بيشتر

تعيين شيوه‌ي تفكيك. پيشنهاد تفكيك بايد به روشني شيوه‌ي تفكيك موضوع را بيان كند. وقتي پيشنهاد تفكيك در دست بررسي است، عضو ديگر مي‌تواند با طرح پيشنهاد اصلاح روش تفكيك ديگري را مطرح كند. وقتي چند طرح مختلف ارايه شد، با آن‌ها مي‌توان به شيوه‌ي «جاي خالي» برخورد كرد؛ يعني، مي‌توان آن‌ها را به ترتيبي كه مطرح شده‌اند به رأي گذاشت، مگر آنكه پيشنهادها‌ تعداد متفاوتي از موضوع‌ها را ارايه داده باشند، كه در آن صورت پيشنهاد بزرگترين تعداد اول به رأي گذاشته مي‌شود (ص. 155 تا 160). با اين همه، معمولاً در تفكيك موضوع رسميت كم‌تري به كار گرفته مي‌شود و با توافق عمومي ترتيب كار داده مي‌شود.

پيشنهادهايي كه نمي‌توانند تفكيك شوند. يك پيشنهاد نمي‌تواند تفكيك شود مگر آنكه هر قسمت آن يك موضوع كامل در اختيار مجمع بگذارد به نحوي كه اگر هيچ يك از قسمت‌هاي ديگر هم تصويب نشود، مجمع بتواند در مورد همان قسمت اقدام كند، و تأثير تصويب تمام قسمت‌ها دقيقاً - نه كم‌تر و نه بيشتر - همانند تصويب پيشنهاد اصلي تركيبي باشد. به اين ترتيب، اگر پيشنهاد تشكيل كميته و صدور دستور به آن مطرح شود، اين پيشنهاد تفكيك‌ناپذير است، زيرا قسمت تشكيل كميته‌‌اش كه احتمال دارد رد شود، قسمت دادن دستور هم بي‌معنا خواهد شد.

پيشنهاد نوع ديگري كه نمي‌تواند تفكيك شود پيشنهادي است كه قسمت‌هاي آن به سادگي جدا نشود. تفكيك نمي‌تواند مستلزم بازنويسي قطعنامه فراتر از جداسازي مكانيكي آن به قسمت‌هاي مورد نياز باشد. در صورت امكان، تفكيك بايد با شماره گذاري مواد يا بند‌ها، و قرار دادن عبارات رسمي «از آنجا كه»، «كه. . . » در جلوي آن‌ها، حذف حروف ربط در جايي كه لازم است، و جايگزيني ضميرها با اسم‌هايي كه باقي مي‌مانند، صورت پذيرد. با اين وجود، و با توجه به روش جمله‌بندي پيشنهاد اصلي يا قطعنامه‌ي تركيبي، گاهي لازم مي‌شود كلمه‌اي كه در يك قسمت در پيشنهاد اصلي فقط يك بار ظاهر شده و براي چند عنصر تفكيك پيشنهادي به كار رفته، در بيش از يك قسمت تكرار شود. نيز در همين ارتباط لازم است در نحو و ساخت عبارت تصحيح‌هايي صورت بگيرد تا هر قسمت به يك جمله‌ي كامل و عاري از كلمات نامناسب بدل شود. اين اصلاح‌ها پذيرفتني است به اين شرط كه مراقبت شود تا هم‌ارزشي منطقي مطلب به دقت حفظ شود و زبان جديدي در كار نيايد.

به عنوان نمونه، فرض كنيد كه قطعنامه‌ي زير در دست بررسي است: «تصويب شد، كه انجمن به عضو خود ارنست دان به خاطر نولش كرست‌وود تبريك بگويد، و سه نسخه از آن را براي كتابخانه‌ي انجمن خريداري كند». نيز فرض كنيد كه عضوي مي‌خواهد اين مطلب تفكيك شود به نحوي كه خريد كتاب‌ها جداگانه مورد بررسي قرار بگيرد. قسمت اول تفكيك شده طبعاً چنين خواهد بود: «تصويب شد، كه انجمن به عضو خود ارنست دان به خاطر نولش كرست‌وود تبريك بگويد». قسمت دوم، با عبارات اصلاح شده در حد حذف كلمات نامناسب، چنين خواهد شد: «تصويب شد، كه سه نسخه از نول كرست‌وود نوشته‌ي عضو انجمن ارنست دان براي كتابخانه‌ي انجمن خريداري شود». جمله‌بندي عبارت دوم متضمن هر دو نوع تصحيح است كه در سه جمله‌ي آخر پارگراف قبلي مطرح شد.

همانطور كه در اين زيربخش خاطر نشان شد، اگر جداسازي عناصر يك عمل در يك قطعنامه‌ي پيشنهادي مستلزم بازنويسي بيش از آن حدي باشد كه در بالا توصيف شد، آن قطعنامه نمي‌تواند تفكيك شود.

خط‌زدن قسمتي از يك پيشنهاد يا يك مجموعه پيشنهاد تفكيك‌تاپذير. وقتي يك موضوع تفكيك‌ناپذير باشد و عضي با قسمتي از آن مخالفت كند، مي‌تواند با پيشنهاد حذف(12) قسمتي كه با آن مخالف است به نتيجه‌ي دلخواه برسد. به همين شكل، وقتي يك مجموعه قطعنامه به عنوان جايگزين مجموعه‌اي ديگر پيشنهاد شود، اگر چند قطعنامه كاملاً موازي نباشند، قطعنامه‌هاي جايگزين تفكيك‌ناپذير هستند، اما مي‌توان پيش از رأي‌گيري در مورد جايگزيني قطعنامه‌ها، پيشنهادي مطرح كرد كه هر يك از اجزاء تشكيل‌دهنده‌ي مجموعه‌ي قطعنامه‌‌ها حذف شود.

قطعنامه‌هايي كه طبق درخواست بايد تفكيك شوند. گاهي اوقات يك مجموعه‌ي مستقل از قطعنامه‌ها يا پيشنهادها‌ي مربوط به موضوع‌هاي مختلف در يك پيشنهاد مطرح مي‌شوند. در چنين موردي، به درخواست يك عضو منفرد، يكي از قطعنامه يا بيشتر بايد جداگانه بررسي و به رأي گذاشته شود، و از پيشنهاد تفكيك موضوع استفاده نمي‌شود. اين پيشنهاد (كه نبايد با پيشنهاد تشكيك آراء [4] - يعني رأي گيري با قيام و قعود خلط شود [5]) حتي هنگامي كه كس ديگري نوبت دارد مي‌تواند، به اين شكل مطرح شود: «آقاي رئيس، درخواست مي‌كنم در مورد قطعنامه‌ي شماره 3 جداگانه رأي‌گيري شود». اين پيشنهاد بايد قبل از آنكه مجموعه‌ي قطعنامه‌ها عملاً به رأي گذاشته شده باشد مطرح شود.

به همين شكل، وقتي كميته‌اي تعدادي اصلاحيه را در مورد قطعنامه‌اي كه به آن ارجاع شده گزارش مي‌دهد، تمام اصلاحيه‌ها مي‌توانند يك جا به رأي گذاشته شوند، اما اگر عضوي درخواست رأي‌گيري جداگانه نسبت به يك يا چند اصلاحيه را مطرح كند، آن اصلاحيه‌ها بايد جداگانه بررسي شوند. وقتي مجموعه‌ي اصلاحيه‌ها به رأي گذاشته شد،‌ اصلاحيه‌هايي كه براي آن‌ها درخواست رأي جداگانه شده، تعيين تكليف مي‌شوند.

شكل و نمونه

با ارجاع به نمونه‌اي كه در مورد نول كرست‌وودِ ارنست دان در صفحه‌ي 264 مطرح شد، يك پيشنهاد تفكيك موضوع مي‌تواند هم با بيان كامل قسمت‌هاي مورد نظر طرح شود و هم با استفاده از توصيف كوتاه نحوه‌ي تفكيك موضوع، به شرطي كه موضوع كاملاً روشن باشد. در مورد اول پيشنهاد مي‌تواند به شكل زير مطرح شود:

عضو الف (كسب نوبت) خانم رئيس، پيشنهاد مي‌كنم قطعنامه به دو قسمت به اين شكل تقسيم شود: [تكرار هر دو قسمت، همانطور كه در مثال صفحه‌ي 264 آمده است] (حمايت).

اين پيشنهاد كه آيا قطعنامه تفكيك شود،‌ در ابتداء به رأي گذاشته مي‌شود. در اين مورد رئيس بايد بدون شك از توافق عمومي استفاده كند.

اين پيشنهاد در شكل كوتاه‌تر مي‌تواند اينگونه مطرح شود:

عضو الف (كسب نوبت): خانم رئيس،‌ پيشنهاد مي‌كنم قطعنامه تفكيك شود به نحوي كه موضوع خريد كتاب جداگانه بررسي شود.

بعد از اين، رويه در هر دو مورد يكسان است. اگر پيشنهاد تفكيك رأي آورد، رئيس بايد هنگام بررسي، هر يك از قطعنامه‌هاي جدا شده را به طور كامل قرائت كند.

[1] division of a question

[2] postpon indefinitely

[3] پيشنهادهاي تفكيك اصلاحيه‌ها، هرچند مجازند، به ندرت مفيد هستند.

[4] division of the assembly

[5] در نام انگليسي هر دو پيشنهاد كلمه‌ي «تفكيك» به كار رفته است. به همين خاطر اين هشدار به خوانندگان داده شده است. در ترجمه‌ي فارسي اين مشكل وجود ندارد. م


پذيرش سايت | تماس | نقشه ى سايت | | آمار سايت | بازديد كنندگان : 354 / 404515

 پيگيرى فعاليت سايت fa   پيگيرى فعاليت سايت كارآمدسازي تشكل‌هاي كارفرمايي   پيگيرى فعاليت سايت قانون پارلمان: قواعد بازي دموكراسي   ?    |    سايتهاى پيوندى OPML   ?

سايت با اسپيپ درست شده است 2.1.12 + AHUNTSIC

Creative Commons License