به شبكه اطلاع‌رساني كارفرمايان ايران خوش آمديد!

«انجمن» و «نظام»: خطابه‌اي در ختم خلط مفاهيم

تاريخ نشر در اين سايت: پنج‌شنبه 6 تير ماه 1387؛
پنج شنبه 26 ژوئن 2008

چه تفاوت‌هايي بين «نظام»‌ها و «انجمن»ها وجود دارد؟ به عنوان نمونه، «نظام مهندسي» با چه هدفي تأسيس شده و كاركردهاي اصلي آن چيست؟ در قبال مهندسان كشور چه مسؤليت‌هايي بر عهده دارد؟ و مهندسان چه توقعي بايد از «نظام» خود داشته باشند؟

از سوي دگر، مهندسان و معماران، به عنوان اشخاص حقيقي، عضو پروفشن مهندسي و معماري محسوب مي‌شوند. انجمن‌هاي اين اشخاص حقيقي چه خصوصياتي بايد داشته باشد؟

از زاويه‌اي ديگر، تمام شخصيت‌هاي حقيقي و حقوقي كه مزد پرداخت مي‌كنند «كارفرما» محسوب مي‌شوند و بايد در انجمن‌هاي صنفي يا سدنديكاهاي كارفرمايي عضو شوند.از اين زاويه، برخي از مهندسان كارفرما هستند و نسبت به تشكيل تشكل‌هاي كارفرمايي اقدام كرده‌اند. اما آن گروه از مهندسان و معماران و شهرسازان كه مزد دريافت مي‌كنند، و از اين نظر «كارگر» محسوب مي‌شوند، بايد در انجمن‌هاي صنفي يا سنديكاهاي كاگري متشكل شوند. در نتيجه، اين پرسش مطرح مي‌شود كه، از نظر حقوقي و صنفي، انجمن‌هاي پروفشنال‌ها با سنديكاهاي كارگري و كارفرمايي چه مشابهت‌ها و چه تفاوت‌هايي دارند؟

مقاله‌اي كه با عنوان: «انجمن» و «نظام»: خطابه‌اي در ختم خلط مفاهيم؛ كه درسي و پنجمين شماره‌ي «خبرنامه‌» انجمن داروسازان ايران، خرداد ماه 1387 به چاپ رسيده، به همين مسائل پرداخته است. و البته، طبيعي است كه بيشتر، نظام‌هاي پزشكي و داروسازي را مورد بررسي قرار داده باشد. اما نكات بررسي شده، در مورد ساير نظام‌ها نيز مطرح هستند. با هم اين مقاله را مي‌خوانيم:

مدت‌هاست كه به مرور، «نظام داروسازي» به عنوان ساختاري كه مي‌تواند بسياري از مشكلات داروسازي و داروسازان را حل كند، به يكي از خواسته‌هاي اصلي داروسازان كشور تبديل مي‌شود. در نخستين گردهم‌آيي سرگروه‌هاي داروخانه‌داران تهران بزرگ نيز كه روز جمعه 6 ارديبهشت ماه 1387 در سالن اجتماعات انجمن داروسازان ايران برگزار شد، و گزارش اصلي اين شماره‌ي «خبرنامه» نيز به آن پرداخته است، اين موضوع از سوي تعدادي از همكاران عزيز مورد توجه و تأكيد قرار گرفت.

ظاهراً تأسيس «نظام»، به پزشكان،‌ داروسازان، پرستاران و ديگر فعالان نظام سلامتي محدود نشده و پس از تأسيس «نظام مهندسي» صحبت از تأسيس «نظام معلمان» هم شنيده مي‌شود. به نظر مي‌رسد پس از اصلاح قانون سازمان نظام پزشكي در ششمين دوره‌ي مجلس شوراي اسلامي، و به ويژه پس از آنكه قانون جديد حق تعيين تعرفه‌هاي بخش خصوصي را، البته در چارچوب ضوابطي، به سازمان نظام پزشكي تفويض كرد، تمايل به تأسيس «نظام» در ميان گروه‌هاي اجتماعي ديگر افزايش يافته است. پرسشي كه اين نوشته به آن مي‌پردازد اين است كه، كاركرد واقعي «نظام»‌ در كشورهاي پيشرفته‌ي صنعتي چيست و با كاركردهاي «انجمن»‌ چه تفاوت‌هايي دارد؟‌

اين پرسش، به ويژه از اين جهت اهميت مي‌يابد كه در عين حال، بسياري از همكاران، براي «انجمن»، كاركردها و نقش‌هاي حاكميتي قائلند و مي‌كوشند تا در اين عرصه‌‌ها نيز انجمن داروسازان مسؤليت‌هاي متنوعي بر عهده بگيرد. تأمل در درخواست‌هاي مطرح شده از «انجمن» و «نظام»، و نيز، تأمل در قانون و كاركرد سازمان نظام پزشكي جمهوري اسلامي نشان مي‌دهد كه، به قول يكي از همكاران در نشست 6 ارديبهشت: «ما، داروسازي مدرن را از كشورهاي غربي ياد گرفتيم اما خيلي از قوانين و روابطش را نياموخته‌ايم».

در خلاصه‌ترين تعريف از مفهوم «نظام» در تمدن غربي مي‌توان گفت، همانگونه كه «دولت» مسؤليت اجراي قوانين در عرصه‌هاي امنيتي، اقتصادي و اجتماعي را بر عهده دارد، «نظام»‌ها نيز مسؤل اجراي قوانين در عرصه‌ي «پروفشن»‌ها هستند.

ظاهراً بعضي از همكاران كه در استفاده از اصطلاحات بين‌المللي علمي اكراهي نمي‌بينند، نسبت به استفاده از مفهوم «پروفشن»‌ حساسيت پيدا كرده‌اند و به جاي آن از كلماتي مانند حرفه، صنف و شغل استفاده مي‌كنند. اما، «پروفشن» يك اسم «جنس» است براي «انواع» فعاليت‌هايي مانند «روحانيت»، «طبابت»، «قضاوت»، كه چند ويژگي مهم و مشترك دارند: آيا مي‌شد و مي‌شود تصور كرد كه فردي براي كسب درآمد به سلك روحانيون وارد شود يا به عنوان يك كشيش، براي امرار معاش كليسا تأسيس كند؟‌

«پروفشن»‌ها گروه‌هايي بوده‌اند و هستند كه اعضاء آن‌ها، به اصطلاح «تشهد» خود را با صداي بلند اعلام مي‌كردند و سوگند مي‌خوردند كه به اعتقادات پروفشن پايبند باشند و بعد عضو پروفشن مي‌شدند. آيا شايسته است كه «دولت» بر عملكرد چنين افراد فرهيخته، شايسته و وارسته‌اي نظارت و كنترل كند؟‌

به هر حال، پس از آنكه دولت مدرن شكل گرفت و همه‌ چيز برمدار قانون به حركت درآمد، حقوق سنتي پروفشن‌ها در گزينش، آموزش، و پذيرش اعضاء جديد و نظارت بر عملكرد آنان نيز در پارلمان شكل قانوني به خود گرفت. هر چند ساختارهايي كه بر اساس اين قوانين ايجاد شدند، در كشورهاي مختلف تفاوت دارند، اما ماهيت آن‌ها تقريباً يكسان است:‌ سازمان‌هايي براي نظارت بر عملكرد اعضاء پروفشن‌ها، فقط براي تضمين دفاع از منافع مردم.

به اين ترتيب مشاهده مي‌شود كه اعضاء پروفشن‌ها، به عنوان افرادي با تحصيلات عالي و مسؤليت‌هاي پيچيده‌ي اجتماعي، در واقع بخشي از حاكميت يك كشور را تشكيل مي‌دهند و ديگر قرار نيست قدرت سياسي جامعه از طريق بازرس و پاسبان بر عملكرد آنان نظارت داشته باشد. آنان خودشان، به مراتب سختگيرانه‌تر از قدرت سياسي، بر عملكرد خودشان نظارت دارند، چرا كه خودشان را مسؤل سلامتي مردم جامعه، يا مسؤل احقاق حقوق آنان، يا مسؤل آموزش مردم كشورشان مي‌دانند.

با اين توضيح‌هاي اجمالي روشن مي‌شود كه «نظام»[در فرانسه] و «بورد»[در ايالات متحد آمريكا] در واقع، مانند «دولت»، سازمان‌هاي حاكميتي هستند كه در چارچوب قوانين مصوب پارلمان، مسؤليت نظارت بر عملكرد اعضاء پروفشن‌ها را بر عهده دارند، و طبيعي است كه توسط اعضاء خود پروفشن‌ها نيز اداره مي‌شوند.

براساس چنين تعريفي، اگر قرار باشد يك «نظام پزشكي» واقعي در كشور شكل بگيرد، بايد تمام مسؤليت‌هاي امور پروفشنال پزشكان، يا داروسازان، كه اكنون تماماً از سوي وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي اداره مي‌شود، از اين وزارتخانه منفك شده و بر عهده‌ي نظام پزشكي يا نظام داروسازي گذاشته شود. اما مشاهده مي‌كنيم، در حاليكه «نظام پزشكي» قانوناً مسؤليت واقعي در اين زمينه بر عهده ندارد، مي‌كوشد تا به عنوان يك كنفدراسيون، از منافع اعضاء خود دفاع كند و حتي ساختار تشكيلاتي اين سازمان نيز بيشتر به يك «كنوانسيون»‌ يا «مجمع انجمن‌ها» شبيه است.

مي‌دانيم كه «انجمن»‌ها، سازمان‌هايي هستند داوطلبانه، مستقل از حاكميت، غيردولتي، و مبتني بر اساسنامه‌ي مورد توافق اعضاء خود كه فقط به مجمع عمومي پاسخگو مي‌باشند. به اين ترتيب، و بر اساس اين تعاريف مشخص مي‌شود كه ماهيت «انجمن داروسازان»، با «نظام داروسازان»، اگر روزي در كشور تأسيس شود، تا چه اندازه متفاوت است. «نظام داروسازان» يا «بورد داروسازان»، در واقع «هيأت دولت داروسازان»‌ است كه اعضاء آن، به جاي آنكه با آراء مردم عادي انتخاب شوند، با آراء اعضاء پروفشن داروسازان انتخاب مي‌شوند و بايد به تأييد مجلس و عالي‌ترين مقام سياسي كشور نيز برسند. چنين «نظام» يا «بوردي» فقط و قفط وظيفه دارد تا به مثابه «دولت داروسازي»، از حقوق مردم و بيماران دفاع كند و مطمئن شود كه هيچ داروسازي هرگز هيچ خطائي مرتكب نخواهد شد.

به اين ترتيب، هر داروسازي كه از نظام يا بورد داروسازي پروانه‌ي پراكتيس داروسازي دريافت كند، به طور خود به خودي، و تا وقتي كه پروانه‌اش لغو نشده باشد، عضو پروفشن داروسازي محسوب مي‌شود. در حاليكه عضويت در انجمن داروسازان كاملاً داوطلبانه است.

با اين همه، توجه داريم كه بين سنديكاها يا انجمن‌هاي صنفي با انجمن‌هاي پروفشنال تفاوت‌هاي قابل توجهي وجود دارد. البته، انجمن‌هاي صنفي به دو گروه كارگري و كارفرمايي تقسيم مي‌شوند. تمام كساني كه مزد دريافت مي‌كنند، عضو انجمن‌هاي كارگري و تمام كساني كه مزد پرداخت مي‌كنند، عضو انجمن‌هاي كارفرمايي هستند. به اين ترتيب، داروخانه‌داران، كارفرما محسوب مي‌شوند، در حاليكه داروسازان، كارگرند. با اين همه، و از آنجا كه داروسازان، افراد پروفشنال هستند، انجمن‌هاي آنان نيز با انجمن‌هاي صنفي كارگري تفاوت‌هاي ماهوي دارد كه مي‌تواند موضوع بحث‌هاي جداگانه‌ قرار بگيرد.

با اين توضيح‌هاي اجمالي بايد اميدوار بود كه از اين پس ماهيت متفاوت «نظام»‌هاي پروفشنال با «انجمن»‌هاي پروفشنال بيشتر مورد توجه قرار بگيرد و از آنجا كه در كشور بيش از 50 پروفشن فعاليت دارند، هر تصميمي در مورد ايجاد نظام‌هاي پروفشنال واقعي براي اداره‌ي آن‌ها، يك تصميم ملي است كه تمام ابعاد نظام تقنيني، قضايي و اجرايي را در بر خواهد گرفت. پس در اين زمينه بايد سنجيده‌تر تصميم بگيريم.■


براي مطالعه‌ي ساير مطالبه «خبرنامه‌» انجمن داروسازان ايران اينجا را كليك كنيد.


پذيرش سايت | تماس | نقشه ى سايت | | آمار سايت | بازديد كنندگان : 155 / 385957

 پيگيرى فعاليت سايت fa   پيگيرى فعاليت سايت كانون عالي انجمن‌هاي صنفي كارفرمايي ايران (كعاصكا)   پيگيرى فعاليت سايت تشكل‌هاي كارفرمايي عضو كعاصكا   پيگيرى فعاليت سايت صنايع توليدي كالاها و خدمات گوناگون   پيگيرى فعاليت سايت انجمن داروسازان ايران   ?    |    سايتهاى پيوندى OPML   ?

سايت با اسپيپ درست شده است 2.1.12 + AHUNTSIC

Creative Commons License