به شبكه اطلاع‌رساني كارفرمايان ايران خوش آمديد!
تصوير: روي جلد كتاب «قواعد نظام رابرت» كه با عنوان موقت «نظامنامه‌ي انجمن»‌ به فارسي ترجمه شده است.

سازماندهي به انجمن‌ دائمي

شنبه 18 سپتامبر 2010 بوسيله ى ژنرال هنري مارتين رابرت

در ايران، تصور عمومي بر اين است كه براي ساختن انجمن، تدوين و تصويب اساسنامه‌ كافي است. اما در جريان تصويب اساسنامه، كه چه بسا ماه‌ها هم به طول مي‌انجامد، اختلاف نظرات بروز مي‌يابد و از آنجا كه «عرف پارلماني» در ايران شناخته شده نيست تا براساس آن اين تضاد‌ها به درستي مديريت شود، تداوم آن‌ها به انشعاب‌ها و گاه به كدورت‌ها مي‌انجامد. به همين دليل يكي از تلاش‌هاي كانون عالي انجمن‌هاي صنفي كارفرمايي ايران معرفي عرفي پارلماني است.

«عرف پارلماني» مجموعه‌ي قواعد نانوشته‌اي است كه در طول حيات پارلمان بريتانيا ابداع شده‌ و به «كامان لاو»‌ يا «قانون عام» معروف است و هر نوع تصميم‌گيري گروهي دموكراتيك براساس آن عرف صورت مي‌گيرد.

اين قواعد براي نخستين بار در سال 1876 توسط فردي به نام هنري مارتين رابرت در آيالات متحده آمريكا به صورت مكتوب تدوين و منتشر شد. چاپ دهم همان كتاب درسال 2000 و در 780 صفحه منتشر شده و انجمن‌ها آن كتاب را به عنوان مرجع پارلماني خود تصويب و براساس قواعد ‌ان مجامع خود را اداره مي‌كنند.

ترجمه‌ي ماده‌ي پنجاه و چهارم آن كتاب در ادامه تقديم مي‌شود. در اين ماده روش سازماندهي به انجمن‌هاي دائمي تشريح شده است.

علاقمندان به ترجمه‌ي ساير بخش‌هاي اين كتاب مي‌توانند به سايت «مؤسسه اخلاق پزشكي ايرانيان» و نيز به بخش «عرف پارلماني» همين شبكه مراجعه كنند.

سازماندهي به انجمن‌ دائمي

وقتي قرار باشد يك انجمن دائمي تشكيل شود، سازماندهندگان اغلب همان مسيري را طي مي‌كنند كه براي تشكيل يك نشست توده‌اي‌ مي‌بايست بپيمايند، با اين تفاوت كه وقتي سازماني شكل مي‌‌گيرد، نشست‌ها بايد با دقت محدود به افرادي شود كه علاقه‌ي آنان به تأسيس سازمان آشكار باشد. به همين دليل، معقول اين است كه براي دعوت مدعوان به جاي صدور بيانيه‌ي عمومي، به نامه‌ يا تماس شخصي متوسل شد.

نخستين نشست تأسيسي

نخستين نشست، كه در آن سرنوشت كار بايد به اجمال بررسي شود، گاهي همراه با ناهار يا شام است. در اين نشست‌هاي تأسيس سازمان، در صورت تمايل مي‌توان رسميت نشست را چند دقيقه پس از زمان پيش‌بنيي شده اعلام كرد.

انتخاب مسؤلان موقت، و سخنراني‌هاي مقدماتي. وقتي فرد تعيين شده رسميت نشست را اعلام كرد، مي‌گويد: «نخستين اقدام انتخاب يك رئيس است». مانند نشست‌ توده‌اي، كسي كه رسمي شدن نشست را اعلام مي‌كند مي‌تواند يك رئيس موقت را نيز نامزد كند يا بي‌درنگ از جمع بخواهد تا افرادي را براي رياست موقت جلسه نامزد كنند و رأي‌گيري در مورد نامزدها به صورت شفاهي(يا صوتي- گفتن آري يا خير، و در ايران- معمولاً با بلند كردن دست) انجام مي‌شود. وقتي رئيس موقت در جايگاه خود قرار گرفت، يك منشي نيز به روشي كه در نشست‌ توده‌‌اي عمل مي‌شود، انتخاب خواهد شد(بنگريد: ص31-530، متن انگليسي كتاب. م).

سپس رئيس جلسه از اعضائي كه بيشترين علاقه را در تأسيس انجمن دارند درخواست مي‌كند تا اطلاعاتي در اين زمينه ارايه دهند يا خودش صحبت مي‌كند. مي‌توان از ديگران نيز خواست تا نظراتشان در ابراز دارند، اما رئيس نبايد اجازه دهد هيچ كس نشست را در انحصار خود درآورد.

تصويب قطعنامه‌اي در مورد تشكيل يك انجمن. پس از صرف زمان معقول براي اين مذاكره‌ي غيررسمي، كسي بايد قطعنامه‌اي شامل طرح اقدام مشخص ارايه دهد. كساني كه نشست را برنامه‌ريزي كرده‌اند از پيش بايد يك قطعنامه‌ي مناسب آماده كرده باشند، كه در اساس بايد به شكل زير باشد:

تصويب مي‌شود، كه نظر جمع در اين نشست اين است كه اكنون انجمني براي . . . [توصيح هدف انجمن] تشكيل شود‍ [يا تشكيل خواهد شد].

اين قطعنامه، وقتي حمايت شود، از سوي رئيس قرائت مي‌شود، و براي مذاكره و اصلاح مفتوحه خواهد بود. بايد خاطر نشان ساخت كه چنين قطعنامه‌اي فقط يك بيانيه‌ي هدف است، و تصويب آن انجمن را به وجود نمي‌آورد. ايجاد انجمن مستلزم تصويب آئين‌نامه و امضاء طومار عضويت است كه در ادامه توضيح داده مي‌شود. اگر نشست بزرگ باشد، معمولاً بهتر است كه قطعنامه، پيش از سخنان مقدماتي، به جز يك بيانيه‌ي هدف اجمالي، ارايه شود.

كارهاي ديگر در ارتباط با سازمان‌. پس از تصويب قطعنامه‌ي ايجاد انجمن، گام‌هاي بعدي معمولاً عبارتند از:

1) طرح و تصويب پيشنهادي مبني بر اينكه كميته‌اي مركب از تعداد مشخصي از اعضاء از سوي رئيس جلسه منصوب شوند تا پيش‌نويس آئين‌نامه [1] را تدوين كنند- و اگر ثبت انجمن ضروري باشد، مشاوره با يك وكيل به نحوي كه در ادامه توصيف شده است.

2) طرح و تصويب پيشنهادي مبني بر تعيين تاريخ، زمان و مكان نشست بعدي(22)، كه در آن گزارش كميته‌ي آئين‌نامه ارايه خواهد شد. اگر تعيين زمان و مكان نشست بعدي عملي نباشد، پيشنهاد مي‌تواند به اين صورت مطرح شود: «اگر نشست به تعويق افتاد، تا فراخوان رئيس جلسه به تعويق بيافتد».

3) طرح و تصويب پيشنهادي مبني بر مسؤل ساختن كميته‌ي آئين‌نامه براي تهيه‌ي نسخه‌هايي از پيش‌نويس تكميل شده و توزيع آن در ميان تمام كساني كه در نشست بعدي حضور خواهند يافت. در اين ارتباط،‌ كساني كه در پي تشكيل يك انجمن هستند بايد هزينه‌هاي مربوطه را مورد توجه قرار دهند، و صرف‌نظر از اينكه سازماني شكل بگيرد يا نه، اين هزينه‌ها را متقبل شوند. هزينه‌ها يا مطالبات اوليه نمي‌تواند به نام انجمن گردآوري و دريافت شود تا وقتي به نحوي كه در اين قسمت توصيف شده، سازماندهي آن كامل شود. در آن صورت هزينه‌‌هاي صرف شده را مي‌توان جبران كرد.

كارهاي ديگر پيش از تعويق نشست شامل مذاكره‌ي غيررسمي در مورد هدف‌ها و ساختار انجمن پيشنهادي است كه مي‌تواند به كميه‌ي تدوين آئين‌نامه مدد برساند(زير را بنگريد).

وقتي كارهاي نشست اول جمع‌بندي مي‌شود و پيشنهاد تعويق نشست به تصويب مي‌رسد(بنگريد ص. 36- 534، متن انگليسي كتاب. م) رئيس مي‌گويد: (1)«اين نشست به نشست بعدي در . . . [تاريخ، ساعت و مكان نشست بعدي] به تعويق مي‌افتد، يا (2) «اين نشست تا دعوت رئيس به تعويق مي‌افتد».

كار كميه‌ي آئين‌نامه

اصول كلي براي راهنمايي تدوين پيش‌نويس آئين‌نامه در قسمت 56 ارايه مي‌شود. تهيه و مطالعه‌ي آئين‌نامه‌هاي سازمان‌هاي مشابه انجمن در دست تأسيس براي كميته‌ي پيش‌نويسي مفيد خواهد بود، هرچند كاربرد مواد مندرج در آن‌ها در مورد انجمن جديد بايد با دقت مورد ارزيابي قرار بگيرد. مشاوره به يك مختصص امور پارلماني نيز براي كميته مفيد است.

اگر انتظار مي‌رود كه انجمن مالك دارايي‌هاي واقعي خود باشد، كاركناني را به استخدام درآورد،‌ و از اين قبيل، در آن صورت نياز است كه طبق قوانين ايالتي كه در آن تأسيس مي‌شود به ثبت برسد(بنگريد: ص. 11-10). در چنين حالتي، كميه‌ي آئين‌نامه بايد اختيار داشته باشد كه يكي يا چند نفر از اعضائش براي كسب اطلاعات و مشاوره در ارتباط با الزامات قانوني كه بايد در تدوين پيش‌نويس آئين‌نامه مورد توجه قرار بگيرند با يك وكيل مشورت كنند. اگر قرار است انجمن به ثبت برسد، همان وكيل بايد پيش‌نويس منشور(نام يك سند حقوقي براي به ثبت رساندن هر نوع گروه در ايالات متحده آمريكا) يا اسناد ثبتي ديگر را، كه كميته پيش از آئين‌نامه براي بررسي به دومين نشست سازماني ارايه مي‌دهد، تدوين كند، مگر آنكه براي تأخير در اين امر دليلي وجود داشته باشد(زير را بنگريد).

همانگونه كه پيش‌تر خاطر نشان شد، منطقي است كه نسخه‌هايي از پيش‌نويس آئين‌نامه‌ي تهيه شده به صورت يك خط در ميان، تكثير شود و در اختيار تمام اعضائي كه در نشست سازماني بعدي حضور مي‌يابند توزيع شود. اگر لازم باشد مي‌توان چنين نسخه‌هايي را از طريق پست به تمام افرادي كه در نشست بعدي حضور مي‌يابند ارسال كرد.

دومين نشست سازماني

قرائت و تصويب صورتجلسه. با مسؤلان موقتي كه در نشست قبلي انتخاب شدند و تا انتخاب مسؤلان دائم به خدمت خود ادامه خواهند داد، نخستين قلم از كارها در دومين نشست سازماني قرائت و تصويب صورتجلسه‌ي نشست اول، با تصحيح‌هاي ضروري است.

بررسي و تصويب آئين‌نامه‌ي پيشنهادي. پس از تأييد صورتجلسات، معمولاً گزارش كميته‌ي آئين‌نامه دريافت مي‌شود. اگر منشور ثبتي پيشنهادي وجود داشه باشد اول آن سند تقديم خواهد شد. مجمع مي‌تواند پيش‌نويس منشور را اصلاح كند، اما نتيجه‌ي هر نوع تعديلي بايد از سوي وكيلي كه پس از تصويب به وي ارايه‌ خواهد شد، در چارچوب قوانين ثبتي ايالت خاص، بررسي شود.

اگر منشور ثبتي پيشنهادي وجود نداشته باشد، رئيس كميته‌ي آئين‌نامه، پس از كسب نوبت براي ارايه‌ي پيش‌نويس، به ترتيب زير صحبت مي‌كند:

رئيس كميته‌: جناب رئيس، كميته‌ي منصوب براي تدوين آئين‌نامه‌هاي پيشنهادي در مورد پيش‌نويسي كه در ادامه تقديم خواهد شد به توافق رسيد و به من دستور دارد تا تصويب آن را پيشنهاد كنم. [طرح پيشنهادي را به طور كامل قرائت مي‌كند. اعضاء نيز از روي نسخه‌هاي خود دنبال مي‌كنند، مگر آنكه از قرائت اوليه‌ي آن منتفي شود، سپس تصويب اسناد را به شكل زير پيشنهاد مي‌دهد] جناب رئيس، بنا به دستور كميته، تصويب اين آئين‌نامه را پيشنهاد مي‌كنم.

اين پيشنهاد به حمايت نياز ندارد، چرا كه از سوي كميته‌اي با بيش از يك نفر تدوين شده است. از آنجا كه مجموعه‌ي كاملي از آئين‌نامه‌ها عموماً ماده ماده يا بخش بخش مورد بررسي قرار مي‌گيرند(بنگريد 28)، رئيس سؤال را به شكل زير قرائت مي‌كند:‌

رئيس: موضوع تصويب آئين‌نامه‌هايي است كه از سوي كميته تأييد شده است. رئيس كميته[يا منشي] اكنون آئين‌نامه‌ها، ماده به ماده يا بخش به بخش قرائت مي‌كند. پس از قرائت هر ماده يا هر بخش، مذاكره يا اصلاح آن آغاز مي‌شود. وقتي اصلاح يك ماده يا بخش كامل شد، بعدي قرائت و بررسي مي‌شود. تا وقتي يك ماده يا بخش در دست بررسي باشد هيچ كدام از آن‌ها به تصويب نخواهد رسيد.

هر ماده يا بخش جداگانه قرائت مي‌شود، هر ماده با دقت از سوي رئيس كميته‌ي آئين‌نامه، به نحوي كه در فوق توضيح داده شد، تشريح مي‌شود، و پس از آنكه آخرين ماده يا بخش تكميل شد، رئيس اين فرصت را فراهم مي‌آورد تا بندها و بخش‌هاي اضافي افزوده شوند و هر نوع ناهماهنگي از بين برود يا ناهماهنگي‌هايي كه در جريان اصلاح بروز پيدا كرده‌اند كنترل شوند:

رئيس: اكنون كل آئين‌نامه‌ در معرض اصلاح است. آيا اصلاحيه‌ي ديگري وجود دارد؟

اگر، در هر مرحله از بررسي آئين‌نامه، روشن شود كه اصلاحيه‌‌ها يا اضافات مهمي لازم است اما مستلزم بررسي و زمان بيشتر خواهد بود، پيشنهاد ارجاع مجدد آئين‌نامه‌ي پيشنهادي به كميته(13) همراه با اين دستور كه كميته گزارش خود را در نشست بعدي كه زمان آن مي‌تواند تعيين شود ارايه دهد طبق نظام‌نامه است. اين نشست سوم در تشكيل يك سازمان، هرچند در بسياري از موارد غيرضروري است،‌ در موارد ديگر سبب اغلب منجر به درك بهتر و گسترش عضويت مي‌شود. در هر صورت، در نشست دوم يا سوم، هنگامي كه اصلاحيه‌ي ديگري مطرح نباشد، تصويب آئين‌نامه به رأي گذاشته مي‌شود:‌

رئيس: تصويب آئين‌نامه به نحوي كه اصلاح شده به رأي گذاشته مي‌شود. كساني كه با تصويب اين آئين‌نامه موافقند بگويند آري. . . مخالفان بگويند، خير. . . [و به اين ترتيب،‌ به روش معمول رأي‌گيري شفاهي انجام مي‌شود].

هنگام بروز ترديد، رئيس بايد، اگر لازم باشد، با بلند كردن دست رأي‌ بگيرد، دستور شمارش بدهد؛ يا يك عضو تشكيك آراء كند(29)، و مي‌تواند، همانگونه كه در صفحه 50-48 توصيف شده، پيشنهاد شمارش آراء را مطرح سازد. بر خلاف اصلاح يا بازنگري آئين‌نامه‌ي سازماني كه پيشتر تأسيس شده است(57)، توصيب آئين‌نامه‌اي كه از طريق آن يك انجمن ايجاد مي‌شود فقط به اكثريت آراء نياز دارد. اين آئين‌نامه به محض تصويب اعتبار مي‌يابد. رأي منفي نسبت به تصويب آن مي‌تواند تجديدنظر شود، اما رأي مثبت قابل‌تجديد‌نظر نيست.

تنفس براي ثبت‌نام. پس از تصويب آئين‌نامه، فقط كساني كه به انجمن ملحق شوند حق دارند در رأي‌گيري نسبت كارهاي آتي شركت كنند. از همين رو، در اين مرحله، نشست براي ثبت‌نام اعضاء اعلام تنفس مي‌كند. پذيرش بلافاصله‌ي عضويت مشروط به امضاء يك صورت‌مجلس است كه منشي موقت آن را از پيش آماده كرده است كه بايد با اسناد اصلي سازمان بايگاني و حفظ شود. اين امضاء قراردادي براي اطاعت از آئين‌نامه منعقد مي‌كند، و تعهدي است نسبت به پرداخت حق عضويت(اگر پيش‌بيني شده باشد)‌ و ورودي براي سال اول يا هر مدت زماني كه پيش‌بيني شده باشد، در همان لحظه. به افرادي كه صورت‌مجلس را امضاء مي‌كنند «اعضاء مؤسس» [2] مي‌گويند. منشي موقت، بايد رسيد و گزارش مبالغ دريافتي را تا انتخاب خزانه‌دار تهيه كند و ارايه دهد.

قرائت فهرست و انتخاب مسؤلان دائم. پس از ختم تنفس رئيس موقت جلسه را براي قرائت فهرست اعضاء دعوت مي‌كند، و منشي موقت نيز فهرست را مي‌خواند. سپس رئيس مي‌گويد: «كار بعدي طبق نظام‌نامزدي و انتخاب مسؤلان دائم بر اساس آئين‌نامه است».

روند نامزدي و انتخابات به نحوي است كه در قسمت 46 توصيف شده است، و انتخابات اگر آئين‌نامه تصريح كرده باشد، كه معمولاً بايد چنين باشد با ورقه است. رأي‌ دادن محدود به كساني نمي‌شود كه نامزد شده‌اند، چرا كه هر عضوي آزاد است به هر عضو ديگري كه آئين‌نامه وي را فاقد صلاحيت اعلام نكرده باشد،‌ رأي بدهد. پس از آنكه رأي‌گيري تكميل شد، رئيس نتايج را اعلام مي‌كند. در صورتي كه آئين‌نامه شرط ديگري را طرح نكرده باشد(ص.79-578) مسؤلان انتخابي جديد بي‌درنگ جايگزين مسؤلان موقت مي‌شوند.

كار اساسي ديگر. وقتي مسؤلان سمت‌ها را بر عهده گرفتند و رئيس جديد در جايگاه خود نشست، بايد نسبت به انجام هر كاري كه مستلزم توجه بي‌درنگ باشد اقدام كند. در يك انجمن جديد معمولاً اهميت دارد كه رئيس فرصت داشته باشد تا پس از بررسي فهرست اعضاء با دقت به انتصاب كميته‌ها توجه كند. بنا بر اين اغلب منطقي است كه اين موضوع تا نشست بعدي پيش از نخسين مجمع عادي انجمن به تعويق بيافتد. با اين همه، رئيس ممكن است لازم بداند كه رئيس بعضي از كميته‌ها، مانند كميته‌ي عضويت و برنامه‌ريزي را،‌ بلافاصله منصوب كند.

وقتي كار نشست تكميل شد،‌ يا وقتي زمان نشست تعويقي مشخص شد، رئيس نتيجه را اعلام و ختم جلسه را خاطر نشان مي‌سازد.

نشست‌هاي بعدي انجمن همانگونه كه در 3 و 4 توصيف شده برگزار مي‌شود. براي اطلاعات بيشتر در ارتباط با سازماندهي يك فدراسيون از طريق كنوانسيون(مجمع هيأت‌هاي نمايندگي) از انجمن‌ها به قسمت 60 بنگريد. ----
- ترجمه‌ي چند بند اين قسمت باقي مانده كه به زودي در ادامه‌ي همين نوشه تقديم خواهد شد.مترحم
- براي مطالعه‌ي ساير بخش‌هاي ترجمه‌شده‌ي اين كتاب و مقالات ديگري در مورد «عرف پارلماني» به سايت «مؤسسه اخلاق پزشكي ايرانيان» مراجعه كنيد.
- ترجمه‌ي چند بخش از اين كتاب همراه با چند مقاله در مورد عرف پارلماني نيز در اينجا قابل دسترس است.

[1] در بسياري از سازمان‌ها به اين سند اساسنامه يا اساسنامه و آئين‌نامه مي‌گويند. در اين كتاب به اين اسناد آئين‌نامه گفته مي‌شود و دليل اين كار نيز در صفحه‌هاي 12 تا 14 متن انگليسي كتاب توضيح داده شده است

[2] گاهي اوقات، در جريان تأسيس يك انجمن، تمام افرادي كه تا پيش از يك تاريخ مشخض شده پس از زمان تأسيس واقعي انجن به آن ملحق شوند، مشمول عضو مؤسس خواهند شد.


پذيرش سايت | تماس | نقشه ى سايت | | آمار سايت | بازديد كنندگان : 449 / 403715

 پيگيرى فعاليت سايت fa   پيگيرى فعاليت سايت كارآمدسازي تشكل‌هاي كارفرمايي   پيگيرى فعاليت سايت قانون پارلمان: قواعد بازي دموكراسي   ?    |    سايتهاى پيوندى OPML   ?

سايت با اسپيپ درست شده است 2.1.12 + AHUNTSIC

Creative Commons License