به شبكه اطلاع‌رساني كارفرمايان ايران خوش آمديد!
در آستانه‌ي برگزاري انتخابات هيأت مديره نظام‌ پزشكي‌هاي سراسر كشور مطرح شد:‌

نظام پزشكي: دولت پزشكان يا سنديكاي آنان؟

20 دي ماه 1387؛
جمعه 9 ژانويه 2009 بوسيله ى مؤسسه اخلاق پزشكي ايرانيان(ماپا)

در آستانه‌ي برگزاري انتخابات هيأت مديره نظام پزشكي‌هاي سراسر كشور در روز جمعه 27 دي ماه 1387 «مؤسسه اخلاق پزشكي ايرانيان»(ماپا) با صدور پيش‌نويس بيانيه‌اي به بررسي تفاوت‌ ماهيت سازمان‌هاي پروفشنال مانند سازمان نظام پزشكي و سازمان نظام منهدسي با سنديكا‌هاي كارگري و كارفرمايي پرداخته و نشان داده است در حاليكه «نظام»‌ها سازمان‌هاي حاكميتي هستند كه به نمايندگي از اعضاء‌ يك پروفشن و به عنوان يك نهاد حاكميتي مسؤليت حفظ حقوق شهروندان را بر عهده دارند،‌ مسؤليت دفاع از حقوق اعضاء پروفشن‌ها برعهده‌ي سنديكاهاي كارگري، كارفرمايي، يا خويش‌فرمايي آنان است و خلط كردن كاركردهاي متمايز اين ساختار‌هاي حاكميتي و صنفي به بروز تضاد منافعي منجر خواهد شد كه هر نوع بي توجهي به آن‌ها مي‌توانند پيامدهاي منفي براي جامعه و پروفشن ايجاد كند.

اين بيانيه در پايان به پزشكان توصيه كرده است كه مانند روزنامه‌نگاران و گرافيست‌ها سنديكاهاي كارگري، كارفرمايي، يا خويش‌فرمايي خود را سازمان دهند و بگذارند نظام پزشكي به مثابه دولت پزشكي از حقوق بيماران و مردم دفاع كند.

به دليل اهميت اين بيانيه براي اعضاء ساير پروفشن‌ها مانند مهندسان، معماران، شهرسازان، داروسازان، وكيلان،‌ و حسابران متن كامل اين بيانيه به نقل از سايت ماپا تقديم مي‌شود.

هدف اعلام شده‌ي «مؤسسه اخلاق پزشكي ايرانيان»(ماپا): «بازآفريني پروفشن پزشكي از شبه‌پروفشن دولتي پزشكي در ايران» است، و از آنجا كه رهبران «سازمان نظام پزشكي جمهوري اسلامي ايران» مي‌توانند با عملكرد مثبت يا منفي خود در سرعت تحقق اين هدف پروفشنال‌هاي ايراني نقش ايفاء كنند، ماپا وظيفه‌ي خود مي‌داند در آستانه‌ي برگزاري انتخابات هيأت مديره‌ي نظام‌ پزشكي‌هاي سراسر كشور مواضع خود را به صورت علني اعلام كند و از همكاراني كه هدف‌هاي «ماپا» را در راستاي انساني‌تر شدن مناسب اجتماعي ارزيابي مي‌كنند انتظار دارد در چارچوب وضعيت موجود به نامزدهايي رأي دهند كه در حد امكان اين هدف‌ها را درك مي‌كنند و به آن‌ها باور دارند و براي تحقق آن‌ها تلاش خواهند كرد.

عضويت در پروفشن به چه معناست؟

از آنجا كه پزشكي پروفشن است و پزشكان و ساير ارايه‌دهندگان خدمات مراقبت از سلامتي پروفشنال هستند، داشتن درك روشن از مفهوم پروفشن ضروري است.

واژه‌هاي «پروفشن» و «پروفشنال» از كلمه‌ي لاتين «پروفشيو» مي‌آيند كه به معناي اظهار‌ علني تعهد همراه با تضمين اجراي آن‌ است. به اين ترتيب، پروفشن‌ها گروه‌هايي هستند كه به صورت علني اعلام مي‌كنند كه اعضاء آنان به شيوه‌هاي خاصي رفتار خواهند كرد و آن پروفشن و جامعه هر عضوي را كه طبق آن شيوه عمل نكند به مجازات مي‌رسانند.

پروفشن خودش را به مثابه يك خير اجتماعي به جامعه عرضه مي‌كند و جامعه نيز آن پروفشن را با اين توقع كه به يك هدف مهم اجتماعي خدمت مي‌كند، مي‌پذيرد.

پروفشن‌ها معمولاً با انتشار «كد اتيكز» استانداردهايي را اعلام مي‌كنند كه اعضائش بر اساس آن‌ها مورد داوري قرار بگيرند. پروفشن‌هاي سنتي عبارتند از: طب، قانون، تربيت، و دين.

نشان‌هاي يك پروفشن عبارتند از:
- 1. احراز صلاحيت در يك تشكل تخصصي مبتني بر معرفت و مهارت؛
- 2. اذعان به وظايف و مسؤليت‌هاي خاص در برابر جامعه و مردمي كه به آنان خدمت مي‌كنند؛
- 3. حق تربيت، پذيرش، تنبيه و اخراج اعضاء خود به خاطر ناتواني در حفظ صلاحيت يا عدم رعايت وظايف و مسؤليت‌ها.

تفاوت بين كسب‌وكار و پروفشن

بين كسب‌وكار و پروفشن مرز كاملاً روشني وجود ندارد، چرا كه پروفشنال‌ها نيز ممكن است درگير كسب‌وكار شوند و از طريق آن امرار معاش كنند. با اين همه يك تفاوت حياتي آنان را متمايز مي‌سازد.

پروفشنال‌ها در برابر كساني كه به آنان خدمت مي‌كنند يك وظيفه‌ي اعتمادي دارند، به اين معنا كه پروفشنال‌ها به طور خاص اين وظيفه‌ي سخت را بر عهده دارند تا تضمين كنند كه تصميم‌ها و اقدام‌هاي آنان، حتي به هزينه‌ي خودشان، در خدمت شادكامي بيماران و مشتريان آنان است. به همين خاطر، پروفشن‌ها «كد اتيكز» دارند كه الزام‌هاي ناشي از اين وظيفه‌ي اعتمادي را مشخص مي‌سازد.(مقاله «پروفشناليسم». بخش اتيكز پزشكي دانشكده پزشكي دانشگاه واشنگتن).

شبه‌پروفشن‌هاي دولتي

با شكل‌گيري دنياي مدرن در اروپاي پس از رنسانس، حقوق و تكاليف عرفي و سنتي پروفشن‌ها، در چارچوب قوانين مصوب پارلمان‌ها شكل قانوني به خود گرفت و بر اساس همين قوانين رهبري و ادره‌ي پروفشن‌ها به ساختارهايي تفويض شد كه اعضاء آن‌ها از سوي پروفشن‌ها انتخاب مي‌شوند و نقش «دولت»‌ غيرسياسي را در امور پروفشن ايفاء مي‌كنند. هرچند ساختار قوانين پروفشن‌ها در كشورهاي توسعه‌يافته صنعتي با يكديگر تفاوت‌ دارند، اما عناصر اساسي و جوهري آن‌ها يكي است.

براساس اين قوانين، و به عنوان يك نمونه، تأييد دانشكده‌هاي پزشكي و برنامه‌هاي درسي آن‌ها، گرفتن امتحان از فارغ‌التحصيلان و صدور پروانه فعاليت پزشكي به آنان، تنبيه متخلفان و ابطال پروانه‌ي فعاليت پزشكان فاقد صلاحيت بر عهده‌ي «دولت» پزشكان است كه اعضاء آن بايد به تأييد پارلمان برسند. گفتني است كه در بريتانيا دولت پزشكان به عنوان «شوراي عمومي پزشكي» شناخته مي‌شود كه اعضاء آن طبق «قانون پزشكي» انتخاب شده و به تأييد «شوراي خبرگان»‌ بريتانيا مي‌رسند، اما در ايالات متحده، «بورد»هاي پزشكي هر ايالت اين مسؤليت‌ها را برعهده دارند كه اعضاء آن‌ها از سوي فرماندار به نحوي انتخاب مي‌شوند كه طرفداران هيچ يك از احزاب سياسي اكثريت اعضاء بورد را كسب نكنند. افراد منتخب فقط پس از تأييد كنگره‌ ايالتي است كه صلاحيت حضور در بورد را خواهند يافت. گفتني است كه تعداد پروفشن‌ها در ايالت متحد آمريكا متفاوت اما قابل توجه است. به عنوان نمونه، در ايالت نيويورك 50 فعاليت اجتماعي به عنوان پروفشن تعريف شده كه براساس قوانين خاص خود توسط «بوردها» رهبري و اداره مي‌شوند. به اين ترتيب، مشاهده مي‌شود كه اگر حكومت‌هاي محلي اداره‌ي شهر‌ها را بر عهده دارند، «بوردها» يا دولت‌هاي پروفشنال نيز مسؤليت رهبري و مديريت بيش از 50 پروفشن را بر عهده گرفته‌اند.

اما اوضاع در كشورهاي در حال توسعه كاملاً متفاوت است. به اين معنا كه با جهاني شدن مدرنيته، در كشورهاي در حال توسعه، دولت‌هاي شبه مدرن شكل گرفتند و همين دولت‌ها بودند كه به ناگزير متكفل ايجاد دانشكده‌ها و صدور پروانه‌ي فعاليت به فارغ‌التحصيلان شدند. به اين ترتيب، آنچه كه در كشورهاي توسعه يافته سربرآورد، از جهاتي شبيه پروفشن است، اما عناصر اساسي و جوهري پروفشن‌ها را كه «دولت‌ پروفشنال» و مسؤليت‌پذيري و پاسخگويي پروفشنال است، ندارند و دولت‌هاي سياسي شبه‌مدرن مسوليت اداره و رهبري پروفشن‌ها را نيز بر عهده‌ دارند.

هرچند در آغاز روند جهاني شدن اقدام دولت‌هاي شبه مدرن در اعزام دانشجو به كشورهاي اروپايي و راه‌اندازي دانشكده‌هاي نوين اقدامي مثبت و گريزناپذير بود، اما، با توسعه‌ي كمي و سريع تعداد فارغ‌التحصيلان اين دانشكده‌ها از دهه‌ي 60 ميلادي به بعد، كه با مهاجرت سيل‌آساي روستائيان به شهر‌ها در سطح جهان همراه شده بود، ناهنجاري‌هاي شبه‌پروفشن‌هاي دولتي ابعاد فاجعه‌آميزي به خود گرفت، و آنچه كه به عنوان سقوط منزلت پروفشن پزشكي در كشور ما شناسايي و معرفي مي‌شود، فقط جنبه‌اي از جنبه‌هاي شبه‌پروفشن دولتي پزشكي است.

باز‌آفريني پروفشن‌‌ها از شبه‌پروفشن‌هاي دولتي

در چارچوب چنين تحليلي است كه «مؤسسه اخلاق پزشكي ايرانيان» با هدف «بازآفريني پروفشن پزشكي از شبه‌پروفشن دولتي پزشكي» تأسيس شده است. اما از آنجا كه ساير پروفشن‌ها نيز در واقع شبه‌پروفشن‌هاي دولتي هستند، بازآفريني پروفشن پزشكي در گروي همكاري و مشاركت اعضاء پروفشنال تمام شبه‌پروفشن‌هاي دولتي در يك رستاخيز ملي براي بازآفريني پروفشن‌ها از شبه‌‌پروفشن‌هاي دولتي خواهد بود. و به همين دليل است كه ماپا در تلاش است كه با همكاري پروفشنال‌هايي از شبه‌پروفشن‌هاي دولتي ديگر «شوراي ملي بازسازي پروفشن‌ها» را راه‌اندازي و ايجاد كند و همين جاست كه انتخابات سازمان نظام پزشكي جمهوري اسلامي ايران به مثابه يك فرصت تجلي مي‌كند.

نظام پزشكي: دولت پزشكان يا سنديكاي‌ آنان؟

متأسفانه يا خوشبختانه، اعضاء ساير شبه‌پروفشن‌هاي دولتي در ايران امروز چشم به دستاوردهاي پزشكان، داروسازان، دندانپزشكان و ساير ارايه‌دهندگان مراقبت از سلامتي دوخته‌اند و شايد به همين دليل باشد كه معلمان نيز به درستي خواستار ايجاد سازمان نظام معلمان كشور هستند.

اما «سازمان نظام پزشكي» كه در ابتداء از «نظام پزشكان» فرانسه الگو برداري شده بود، به ويژه پس از اصلاح قانون آن در مجلس ششم، از يك تناقض ساختاري رنج مي‌برد و نامزدهاي انتخابات اين دوره‌ي هيأت مديره‌هاي اين سازمان بايد به اين نكته‌ي مهم توجه كنند كه: آيا اين سازمان نظام پزشكي يك نهاد حاكميتي پروفشنال است كه بايد به مثابه «دولت پزشكان» يا «بورد پزشكي» از حقوق بيماران و مردم دفاع كند، يا يك سنديكاي كارگري پزشكان است كه بايد از حقوق پزشكان مزدبگير حمايت كند، و يا يك سنديكاي كارفرمايي است كه بايد حقوق مالكان بيمارستان‌ها و مراكز بهداشتي درماني يا پزشكان خويش‌فرما را مورد توجه قرار دهد؟ هيچ سازماني قادر نخواهد بود به طور هم‌زمان از منافع متضاد سه گروه اجتماعي حمايت كند بدون آنكه در ورطه‌ي رفتارهاي غيراتيكال كه با ماهيت پروفشن پزشكي ناسازگار است، سقوط نكند. در نتيجه، رهبري اين سازمان بايد با توجه به نقشي كه براي خود ترسيم مي‌كند، در مسيرهاي استراتژي زير گام بردارد:

نظام پزشكي به مثابه دولت پروفشنال

اگر نظام پزشكي را به مثابه دولت پزشكان تلقي مي‌كنيد، در آن صورت سازمان نظام پزشكي بايد به طرف كسب بخش قابل توجهي از اختيارات وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشكي حركت كند و مسؤليت تأييد دانشكده‌هاي پزشكي و برنامه‌هاي درسي آن‌ها، مسؤليت گرفتن آزمون و صدور و ابطال پروانه‌هاي پزشكي و رسيدگي به رفتار غيرپروفشنال پزشكان و ارتقاء پروفشناليسم پزشكي را بر عهده بگيرد و به عنوان بخشي از حاكميت دموكراتيك، از حقوق مردم دفاع كند. در اين صورت، چانه‌زني براي تعيين تعرفه‌ها بر عهده‌ي وي نخواهد بود.

نظام پزشكي: به مثابه سنديكاي كارگري

درصد قابل‌توجهي از پزشكان كشور، مانند مهندسان، گرافيست‌ها، روزنامه‌نگاران و معلمان كشور مزد بگير هستند و سازمان مناسب براي دفاع از كاهش مستمر قدرت خريد آنان سنديكاهاي كارگري است. در حال حاضر روزنامه‌نگاران، گرافيست‌ها و بسياري از فعالان روشنفكري جامعه سنديكاهاي كارگري خودشان را تأسيس كرده‌اند و اين مايه‌ي افتخار تمام كارگران خواهد بود كه سنديكاي پزشكان را نيز در كنار خود ببيند. بديهي است كه سازمان نظام پزشكي فعلي نمي‌تواند نقش سنديكا را ايفاء كند. و اگر سنديكاهاي كارگري توانستند با تلاش‌هاي طاقت‌فرسا دستمزد خود را كمي افزايش دهند، در آن صورت شايد به حقوق پزشكان نيز كمي بيافزايند.

نظام پزشكي: به مثابه سنديكاي كارفرمايي

حمايت «انجمن صنفي كارفرمايي بيمارستان‌هاي درجه يك تهران» از يك ليست انتخاباتي نشان مي‌دهد كه درصد كمي از پزشكان كه كارفرما هستند، و درصد قابل‌توجهي از آنان كه خويش‌فرما هستند، به نظام پزشكي به چشم يك سنديكاي كارفرمايي مي‌نگرند كه مي‌تواند تعرفه خدمان درماني را افزايش دهد و مانع از ورشكستگي كامل بيمارستان‌هاي بخش خصوصي شود. هرچند قانون فعلي سازمان نظام پزشكي اين اختيار را در چارچوب اماها و اگرها به اين سازمان داده است، با اين همه، قيمت سلامتي، كه نمي‌تواند و نبايد مانند ساير كالاها تلقي شود، نه از سوي پارلمان، بلكه از طريق مصالحه‌ي طرف‌هاي ذينفع و پشت ميز مذاكره تعيين خواهد شد.

تدارك تأسيس دولت پزشكان

از آنجا كه قانون سازمان نظام پزشكي در پارلمان كشور به تصويب رسيده، اين سازمان نمي‌تواند يك سنديكاي صنفي كارگري يا كارفرمايي باشد. به همين دليل، اصولي‌ترين راهكار اين است كه پزشكان كشور اين سازمان را به عنوان بخشي از حاكميت دموكراتيك خودشان تلقي كنند كه به مثابه تبلور پروفشن پزشكي وظيفه‌اش دفاع از منافع بيماران و مردم است و در راه افزايش اختيارات نظام پزشكي براي ايفاء اين نقش حركت كنند. و در عين حال بكوشند تا با تشكيل سنديكاهاي كارگري و كارفرمايي سازمان‌هاي قدرتمندي براي دفاع از حقوق پايمال شده‌ي خويش برپاسازند.

-  مؤسسه اخلاق پزشكي ايرانيان(ماپا)
- 17 دي ماه 1387 تهران


براي مطالعه‌ي اسناد ماپا اينجا را كليك كنيد.


پذيرش سايت | تماس | نقشه ى سايت | | آمار سايت | بازديد كنندگان : 466 / 403715

 پيگيرى فعاليت سايت fa   پيگيرى فعاليت سايت سازمان‌هاي ملي   پيگيرى فعاليت سايت نظام‌ها‌ي پروفشنال (حرفه‌اي‌گرا)   پيگيرى فعاليت سايت نظام پزشكي   ?    |    سايتهاى پيوندى OPML   ?

سايت با اسپيپ درست شده است 2.1.12 + AHUNTSIC

Creative Commons License